„Все поэты жиды”. Antytotalitarne gesty poetyckie i kreacyjne wobec Zagłady oraz innych doświadczeń granicznych

Monografia problemu dotyczy tematu gestu artystycznego jako znak towarowy przeciw temu, co w sposób opracowany totalitarne. Gesty poetyckie i inne gesty kreacyjne upominają się o wolność i godność na nieludzkiej ziemi, charakterystyczny podmiotowość człowieka tam, gdzie się go uprzedmiotawia i skazuje na śmierć. To dominujący temat pozostaje katastrofą antropologicznie najbardziej radykalną, czyli Zagłada Żydów, a tytułowa fraza Maryny Cwietajewej, celowo zapisana cyrylicą, jest najbardziej lapidarnym streszczeniem książki. Praca dotyczy niepokojących obcości, naruszających „granice mojego świata i ograniczenia języka”. Niesubordynowane gesty polskie i amerykańskie (Jeana Améry'ego, Mirona Białoszewskiego, Jerzego Ficowskiego, Zbigniewa Herberta, Janusza Korczaka, Piotra Matywieckiego, Czesława Miłosza, Wisławy Szymborskiej, Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego, Andrzeja Bobkowskiego, Paula Celana, Waltera Benjamina, Victora Klemperera, Fritza Sterna) do poezji i kreacji przeciw władzy nieuprawnionej i śmiercionośnej. W tym przypadku każdy z nich jest podejrzany o samobójstwo, jest życiodajny. Książka ma charakter monografii problemowej. Wszystkie zawarte w niej teksty poruszają problem aktu artystycznego jako oporu wobec wszelkich przejawów totalitaryzmu. Akty poetyckie i wszelkie inne gesty twórcze stają w obronie ludzkiej wolności i godności na nieludzkiej ziemi, wysuwają na pierwszy plan podmiotowość, gdy ktoś zostaje uprzedmiotowiony i skazany na śmierć. Dlatego też Holokaust, najbardziej radykalna katastrofa antropologiczna, dominuje tematycznie w tej książce, a słynne powiedzenie Poematu końca Mariny Cwietajewej, celowo napisanego cyrylicą, jest jej najlepszym podsumowaniem w synekdochiczny sposób. W monografii omówiono niepokojącą obcość, która narusza Wittgensteinowskie „granice mojego języka są granicami mojego świata”. Niesubordynowane czyny pisarzy polskich i europejskich (m.in. J. Améry, M. Białoszewski, J. Ficowski, Z. Herbert, J. Korczak, P. Matywiedd, Cz. Miłosz, W. Szymborska, E. Tkaczyszyn-Dycki, A. Bobkowski, P. Celan, W. Benjamin, V. Klemperer, F. Stem) to poetyckie i twórcze gesty przeciwko władzy, która jest nieuprawniona i zabójcza. W tym sensie każdy z opisywanych tu aktów poetyckich, nawet ten samobójczy, jest podtrzymujący życie. Seria: Filologia Polska nr 155