Ucieczka z Mielenz

Opowieść o małej miejscowości Mielenz (obecnie Miłoradz) na Żuławach, zlokalizowanej niedaleko Malborka, odsłoniła przede mną zupełnie nieznaną część historii tego regionu i zamieszkujących go mieszkańców. O Żuławach za moich czasów szkolnych uczono ze względów położenia ich geograficzne poniżej poziomu morza pomijając zupełnie fakty historyczne czy kwestie kulturowe związane z wielonarodowścią. Lektura książki dała mi zupełnie inny obraz tej części naszego kraju. To z niej, a może dzięki niej (bo musiałem trochę poszperać w internecie) dowiedziałem się o społeczności menonitów zamieszkujących Żuławy. Menonici nie byli ani Polakami ani Niemcami, byli to Holendrzy wyznania protestanckiego (jednego z jego odłamów),którzy w wyniku prześladowań na tle religijnym zawędrowali min. do Polski w 1555 r. Menonici byli pracowici, wykazywali się kunsztem w osuszaniu bagien. Stworzyli kulturę o surowych obyczajach i zasadach (np. nie uznawali noszenia i używania broni czy też piastowania wysokich urzędów),a praca stanowiła dla nich istotną wartość. Po I rozbiorze Polski część społeczności uciekła przed zaborcą pruskim a ci co pozostali ulegli germanizacji. W latach 1939-45, w których toczy się opowieść zawarta w książce na Żuławach była swoista mieszanka kulturowa: byli tu menonici, Niemcy i Polacy oraz wiele rodzin mieszanej narodowości. Dzięki tej książce, nie tylko poznałem ciekawe acz trudne losy jej bohaterów ale również trafiłem na stronę https://kochamyzulawy.wordpress.com/ , z której dowiedziałem się że tak naprawdę o Żuławach nic nie wiem😊 Książka jest opowieścią zawierającą fakty historyczne oraz umiejętnie wplecioną w nie fikcję literacką. Kanwą do napisania książki była prawdziwa historia Horst’a, 7-oletniego chłopca, oddanego do rodziny zastępczej prowadzącej małe gospodarstwo w Mielenz, który przeżył wojnę i spisał swoje wspomnienia o Mielenz i jego mieszkańcach, wojnie i tym co się wraz z nią wydarzyło w życiu tej małej społeczności. Przez fabułę przemierzamy patrząc oczami niemieckojęzycznych dzieci: Horsta i Gisel (dziewczynki rozpoczynającej naukę w gimnazjum w Malborku),które opisują miejsca i społeczności w których żyją, obserwują zachodzące zmiany wraz z nadchodzącą wojną, skutki wojny, która we wczesnym stadium nie jest może bezpośrednio dotkliwa ale zabiera ich bliskich lub znajomych na front, a gdy dochodzi do bombardowań i konieczności ucieczki z Żuław przed Armią Czerwoną widzimy ich oczami bezmiar okrucieństwa wojny i ludzki ból i rozpacz. Dla przeciwwagi dziecięcego spojrzenia autorka pokazuje nam obraz społeczeństwa i zmian w nim zachodzących oczami Marty przybranej matki Horsta oraz menonity Bauera Warkentin’a majętnego gospodarz z sąsiedniej wsi, jego córki Dory oraz Anglika Johna jeńca pomagającego w gospodarstwie, który zakochał się Dorze. Fabuła toczy się powoli, tak jak życie na wsi. „wsi spokojna, wsi wesoła…” chciało by się rzec. Wszystko zmienia wojna, wraz z nią nadchodzi niepokój, nieufność wśród wielonarodowościowej społeczności, rosnące napięcie, niepewność jutra , ból i straty najbliższych, a wraz z bombardowaniami realny strach o własne życie. Najgorsze jednak dopiero nadchodzi gdy muszą wszyscy uciekać przed zbliżającą się Armią Czerwoną. Ten exodus przyniesie najwięcej bólu, cierpienia i obnaży beznadziejność i okrucieństwo wojny, która jest tak samo bezwzględna dla cywilów jeden i drugiej strony konfliktu. Książka jest dosyć interesującą pozycją i próbą przedstawienia wojny i jej skutków od strony niemieckojęzycznych cywilów, ludzi którzy nie chcieli wojny i patrzyli na nią zupełnie z innej perspektywy. Napisana językiem obrazowym, kreująca ciekawe główne postaci i ich historie warta jest poświęconego jej czasu. Warto sięgnąć po nią aby poznać tą część naszej „żuławskiej historii”. Mi przypadła do gustu bo raz że lubię powieści obyczajowe z historią w tle, ale głównie dlatego że skłoniła mnie do szukania dodatkowych informacji o Żuławach, menonitach i "tamtych" czasach.