Trzy razy "nie"

"Polska nie może żyć z połową serca. Choć ziemie na Zachodzie są nam bardzo drogie, musimy odpowiedzieć «nie» jako protest przeciwko oderwaniu od Polski ziem wschodnich” – argumentował major Marian Bernaciak „Orlik” w ulotkach przed „głosowaniem ludowym” z 30 czerwca 1946 roku. Wbrew oficjalnemu stanowisku kierownictwa Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, sugerującemu udzielanie pozytywnej odpowiedzi na trzecie z postawionych pytań, referent bezpieczeństwa Inspektoratu Puławskiego WiN nawoływał głośno i wyraźnie: – Głosujmy trzy razy „nie”! Tylko czy wiara w moc kartki wyborczej mogła mieć jakikolwiek sens w realiach „demokracji ludowej”? Marian Bernaciak nie dowiedział się tego nigdy. „Cudu przy urnie” nie ujrzał, nie poznał spreparowanych „wyników”, nie doświadczył pełni rozmachu narzuconej ze Wschodu rewolucji. Nie doczekał „referendum ludowego”. Poległ sześć dni wcześniej, z bronią w ręku, w potyczce pod Piotrówkiem, w obławie zorganizowanej w następstwie donosu. Kiedy koń zgubił podkowę w drodze powrotnej z odprawy w Życzynie, a partyzanci zdecydowali zjechać furmanką do niefartownego obejścia kowala Pyrki. W walce pod Piotrówkiem padł wtedy jeszcze jeden żołnierz. Szary, prosty, nieznany przez wiele długich lat. Anonimowy, zwłaszcza przy legendarnym „Orliku”. Tymczasem komuś nie są obojętne losy owego NN. Temu komuś zdaje się, że jest w stanie odmienić bieg wypadków i ocalić żołnierza-przyjaciela. Dwa wydarzenia historyczne tworzą ramę powieści "Trzy razy «nie»", jej wypełnienie zawdzięczamy już fantazji nietuzinkowego eksploratora przeszłości i poszukiwacza przygód, Stanisława Rosoła, postaci znanej z kart książki "Spóźniony zrzut".