Szaleństwo Almayera

Nie jest to może dzieło jakoś szczególnie wybitne (pamiętać należy, że to debiut literacki Conrada),ale też nie można mu odmówić uroku. Jasne, nie czyta się tej książki tak lekko i szybko, jak utwory współczesne: bo pisarz nie szczędzi czytelnikowi opisów, a sam tekst tka dość gęsto. Ale przecież w literaturze klasycznej nie chodzi o to, żeby było szybko i po łebkach. Człowiek powinien ją smakować powoli, delektować się nią. Po "Szaleństwie Almayera" spodziewałam się powieści w klimacie "Wyspy skarbów", bo jakoś zawsze kojarzę Conrada właśnie z historiami okrętowymi, z awanturniczymi przygodami i tak dalej. W sumie to wszystko znalazło się i w tej książce: intrygi, nie do końca czyste interesy, nieodkryte lądy i czekające na swego znalazcę skarby (choćby w postaci kopalni złota),romans, porwania, zdrady i knowania. Ale wątki te stanowiły zaledwie tło do głównego dramatu, jakim były losy tytułowego bohatera. Ważniejszy bowiem od wątku miłości Niny i Daina był konflikt kulturowy, którego ofiarą padł Almayer i jego najbliżsi. Rozpad wartości, utrata życiowego celu, jedynej nadziei, która pozwalała trwać w nielubianej egzystencji. Sporo można by głównemu bohaterowi zarzucić (szczególnie jeśli chodzi o jego rasistowskie niemalże podejście do tubylczej ludności malajskiej),ale nie można mu odmówić tragizmu. Po cichu liczyłam na inne zakończenie, na inną decyzję z jego strony. Ale gdyby cała historia skończyła się happy endem - czy zapadłaby tak bardzo w pamięć? Jeśli ktoś chce choć na moment przenieść się w czasie do tropikalnego Borneo z końca XIX wieku - szczerze polecam.