Święci w dziejach Narodu Polskiego

Nie będę znęcał się nad warsztatem historycznym Konecznego, bo zrobili to już wielokrotnie dużo mądrzejsi ode mnie. Historiozoficzne podejście do przeszłości niesie ze sobą dość swobodne szafowanie faktami, więc lepiej, żeby laicy w tej kwestii nie zaczynali swojej przygody z historią Polski od tej opowieści. „Święci w dziejach Narodu Polskiego” nie są jednak pozycją bezwartościową, jak twierdzą niektórzy recenzenci, z co najmniej trzech powodów: - przypomina fakty dość starannie przemilczane we współczesnej twórczości historycznej (chociażby to, że Towarzystwo Wstrzemięźliwości czy bractwa abstynenckie były oskarżane o antysemityzm),- obrazuje sposób kształtowania się świadomości narodowej w powiązaniu z katolicyzmem. To często pomijany fakt, który determinował losy Polski i przekonania jej mieszkańców, ale i nadal, pomimo laicyzacji, stanowi oś, wokół której kręcą się nasze spory i decyzje polityczne, - przypomina magnum opus Konecznego, czyli teorię cywilizacji, którą autor często posiłkuje się w swojej opowieści. Można drwić sobie z zapędów autora (co słusznie, czy niesłusznie robią wszyscy zwolennicy „końca historii”, czy miłośnicy „wir schaffen das” Angeli Merkel),ale nie ukrywam, że osobiście coraz częściej przypomina mi się „5 praw cywilizacyjnych” ukutych przez Konecznego: - mieszanki cywilizacyjne giną, bo brak im spójności, - nie można być cywilizowanym na dwa sposoby, - cywilizacje na styku muszą się zwalczać, - przy równouprawnieniu i braku walki zwycięża niższa, - każda cywilizacja dąży do ucywilizowania sąsiadów na własną modłę. Nie brzmi to optymistycznie, ale chyba bardziej realistycznie niż zapewnienia optymistów, że ludzkość czeka przyszłość usłana płatkami róż.