Świat przywrócony. Metternich, Castlereagh i zagadnienie pokoju 1812–1822

„Świat przywrócony” leżakował na półce od bardzo dawna i nic nie wskazywało na to, że w końcu sięgnę po tą cegłę. Aż przeczytałem „Baltazara” Mrożka, gdzie dowiedziałem się, że opiekunem autora „Tanga” w trakcie jego amerykańskiego stypendium był nie kto inny, tylko Henry Kissinger. To był znak, że czas wziąć się za historię opowiedzianą przez sekretarza stanu i laureata Nagrody Nobla. Autor z wielką szczegółowością, ale też i wyczuciem istotności poszczególnych opisywanych faktów, opowiada nam historię budowania post-Napoleońskiego europejskiego porządku. Oczywiście głównym bohaterem jest Metternich, do którego ewidentnie Kissinger czuje coś na kształt skrywanej admiracji. Co istotne „Świat przywrócony” choć opisuje wydarzenia historyczne, wydaje się przede wszystkim podręcznikiem dyplomacji. Kissinger pokazuje, jak mający najsłabsze, wśród siadających do konferencyjnych stołów karty, austriacki dyplomata, zostaje w praktyce „premierem Europy”, jak działa narzucanie narracji, zajmowanie wyższej pozycji moralnej, zwiększanie swobody działania, konceptualizowanie rozmytych jeszcze pojęć. Ile w negocjacjach znaczy pauza, niedopowiedzenie, komplement rzucony w odpowiednim momencie, decyzja czy rozmawiać w cztery oczy, czy w większym gronie. O ile opowieść historyczna w wykonaniu Kissingera nie porywa, to właśnie wychwycenie tych wszystkich smaczków pozwalających na zrozumienie działań Metternicha to mistrzostwo, dla których warto sięgnąć po „Świat przywrócony”. Nie trzeba wszak wielkiej bystrości, aby zobaczyć, że dokładnie te same zagrywki są nadal skuteczne w obecnej polityce. Nie tylko międzynarodowej.