Studium planu strategicznego Polski przeciw Niemcom Kutrzeby i Mossora

Perspektywa agresji niemieckiej na Drugą Rzeczpospolitą była wielokrotnie przedmiotem studiów i opracowań polskich wyższych dowódców. W historiografii znane było tzw. memorandum gen. Tadeusza Kutrzeby. Wokół tego elaboratu do niedawna istniało wiele nieporozumień. Przede wszystkim błędnie przypisywano autorstwo tego dokumentu samemu Kutrzebie. Dopiero po odnalezieniu rękopisu memorandum i jego opublikowaniu w 1986 i 1987 r. wiele kwestii zostało wyjaśnionych. Właściwy tytuł owego memorandum brzmi: „Studium planu strategicznego Polski przeciw Niemcom". Opracował to studium I oficer sztabu generała Kutrzeby, ówczesny podpułkownik dyplomowany, a po 1945 r. także generał, Stefan Mossor. Bliższa analiza tekstu wykazała, że Mossor pisał „Studium..." pod osobistym kierownictwem, przy stałej współpracy i z inspiracji swego przełożonego. Być może, że od Kutrzeby pochodziły niektóre myśli zawarte w „Studium..." i że Mossor zajął się ich rozwinięciem i udokumentowaniem. Natomiast fakt, że pod oryginałem tego dokumentu, przedstawionego w styczniu 1938 r. marszałkowi Edwardowi Śmigłemu-Rydzowi, położył swój podpis gen. Kutrzeba, świadczy o jego odpowiedzialności za idee „Studium..."1 . Zanim jednak omówimy jego treść warto zwrócić uwagę na to, co w zakresie studiów uczynili polscy sztabowcy wcześniej, do końca 1937 r.