Stankiewicz. Powrót

Dwie minipowieści napisane w latach osiemdziesiątych, przy czym druga jest dwa raz dłuższa od pierwszej, a po części obie rozgrywają się równolegle i w bezpośredniej bliskości (w „Powrocie” jest nawiązanie do fragmentu akcji „Stankiewicza”). I rzeczywiście pierwsza z nich robi większe wrażenie, być może dzięki większej kondensacji akcji. Lekturę obu minipowieści niewątpliwie ułatwi znajomość historii, szczególnie pierwszej połowy XX wieku oraz geografii … Ukrainy, aczkolwiek w obu przypadkach akcja utworów przemieszcza się (chociaż w „Stankiewiczu” tylko w retrospekcjach). Narracja jest trzecioosobowa, neutralna, chociaż autor dużo czasu poświęca stanom emocjonalnym swoich bohaterów. Widać dużą dbałość o historyczne szczegóły mimo, iż poza wspominanymi w treści postaciami autentycznymi (Nestor Machno, generałowie Denikin, Szkuro i Drozdowski) bohaterowie są postaciami fikcyjnymi, ale dobrze osadzonymi we współczesnym im czasie i przestrzeni. Autor dobrze oddał także ducha czasów, w którym rozgrywa się książkowy dyptyk, zarówno w środowisku polskim, kresowym, jak i rosyjskim. Zachował przy tym pełen realizm, bez pokusy idealizowania (jak to jest obecnie) lub dyskredytowania (jak to było za komuny) tych środowisk, miejsc i czasów. Dużą zaletą obu powieści jest ciekawy, plastyczny język Rylskiego, świetnie pasujący do tematyki i opisywanych czasów. Kawałek naprawdę dobrej literatury, aczkolwiek nie dla każdego. Warto przeczytać.