Sowiety. Historia ZSRS

Jest to chyba najlepsza synteza historii Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, obejmująca okres od słynnej rewolucji październikowej 1917 roku aż po rozpad tego państwa w 1991 roku. Książka stanowi niezwykle solidne opracowanie, pokazujące uniwersalne spojrzenie na ZSRR. Miałem poczucie, że całość ma formę eseju, jednak w żadnym momencie nie używa języka akademickiego – styl jest naprawdę przyjazny, a autor trzyma się kanonów naukowych. Jego opowieść nie jest kronikarskim opisem funkcjonowania państwa, a pokazuje bardziej na węzłowe momenty jego historii. Paweł Wieczorkiewicz pisze zarówno o sytuacji wewnętrznej, jak i międzynarodowej polityce ZSRR. Z oczywistych względów najwięcej miejsca poświęca funkcjonowaniu partii (monopartii) oraz mechanizmom sprawowania przez nią władzy. Jest sporo na temat kultury, społeczeństwa – w kapitalny sposób łączy wszystkie te obszary. Atrakcyjny styl narracji sprawia, że książkę czyta się naprawdę bardzo dobrze. Dla osób specjalizujących się w tej tematyce publikacja może wydawać się ogólna, choć nie miałem takiego poczucia – mimo że nie tonie w szczegółach, wskazuje naprawdę na kluczowe momenty w historii ZSRR. Książka może służyć zarówno osobom, które ten obszar znają tylko ze słyszenia, jak i tym, którzy chcą w sobie uświadamiać, że historię nie budują przypadkowe fakty, lecz przełomowe momenty wytyczające kierunki kolejnych zmian. Wieczorkiewicz w kapitalny sposób pokazuje metody zdobywania i utrzymywania władzy, fundamenty funkcjonowania systemu totalitarnego, w szczególności aparat bezpieczeństwa wewnętrznego oraz wpływ ideologii państwowej na zwykłe życie obywateli. Bardzo polecam lekturę tej książki – to doskonały punkt wyjścia do dalszych poszukiwań i refleksji nad historią XX wieku.