Bookfolio

Służby specjalne i pieriestrojka: Rola służb specjalnych i ich agentur w pieriestrojce i demontażu komunizmu w Europie sowieckiej. Tom 1

Jerzy Targalski

historia

"Logika ustroju komunistycznego wskazywała, że jego istnienie zakończy implozja systemu. Tak się jednak nie stało, bowiem wiedzę tę posiadały także służby, jedyna sprawna i dobrze poinformowana o rzeczywistej sytuacji instytucja państwa policyjnego. (...) Celem niniejszej pracy będzie pierwsza próba poddania weryfikacji badawczej w skali całego obozu sowieckiego odpowiedzi na kilka pytań podstawowych związanych z demontażem komunizmu. Przede wszystkim kto był głównym motorem zmian ustrojowych? Czy, a jeśli tak, jaką rolę odgrywały służby specjalne oraz ich agentury, najpierw w procesie stymulacji tworzenia się opozycji lub jej selekcji, następnie w formowaniu się rządów koalicyjnych i likwidacji ustroju komunistycznego? Na ile był to proces sterowany, a na ile autentyczny, spontaniczny i niekontrolowany? Czy istniał podział ról lub rywalizacja między służbami cywilnymi i wojskowymi oraz czy w ich ramach istniała różnica w stopniu i charakterze zaangażowania się w przemiany poszczególnych jednostek składowych, np. wywiadu, wydziału do zwalczania opozycji, wywiadu technologicznego? I wreszcie czy istniała koordynacja na szczeblu centralnym? Odpowiedzi na to ostatnie pytanie posłuży badanie chronologii tych samych lub podobnych zjawisk w skali obozu. Przyjmuję, że ewentualna zbieżność identycznych i podobnych decyzji i zjawisk nie będzie wynikała z przypadku lecz wskazywała na istnienie centrum koordynacyjnego. Oczywiście odmienne warunki lokalne wymuszają jedynie inną formę, ale istota prowadzonych operacji będzie musiała pozostać ta sama. Kwestia roli służb specjalnych w pierestrojce, tworzeniu frontów ludowych itp. nie ulega już żadnej wątpliwości. Zasadnicze pytanie jednak brzmi czy służby specjalne pełniły tu rolę instrumentu polityki partii czy wprost przeciwnie, były samodzielnym czynnikiem i partia musiała się im podporządkować. W końcu lat 70. służby specjalne weszły w orbitę międzynarodowych operacji finansowych, przez co uzyskały nowe interesy ekonomiczne i zachowanie ustroju nie było już dla nich korzystne. Ale sam ten fakt nie mógł zdecydować o demontażu komunizmu, bowiem już wcześniej takie procesy miały miejsce, np. w końcu lat 60. XX wieku w Bułgarii, a przedsiębiorstwa kierowane przez służby, działające na zasadach wolnorynkowych i operujące w krajach kapitalistycznych istniały od dawna w całym bloku sowieckim. "Rewolucja wojskowa" natychmiast stawiała kierownictwo wobec pytania, jak uruchomić i przeprowadzić zmiany bez utraty kontroli. Naturalnym instrumentem kontroli w komunistycznym państwie policyjnym były służby specjalne. Stąd ich rola powinna być zasadniczym tematem badań nad demontażem komunizmu i transformacją. Postulat ten wynika z coraz częściej stawianej tezy, iż "kluczowa rola służb specjalnych w procesach przekształceń własnościowych w późnych latach komunizmu i po roku 1989 jest niewątpliwa i coraz lepiej udokumentowana. Jest ona zrozumiała, jeśli uwzględni się centralną rolę KGB w programie kontrolowanych przemian w całym bloku. Ponadto tylko te służby mogły zapewnić specjalną wiedzę, logistykę i osłonę operacyjną konieczne do przekształcenia elit dawnego ustroju w awangardę nowego układu gospodarczego, otwartego na korzystną dla nich integrację z gospodarką światową. Polska była poletkiem doświadczalnym dla modelu transformacji, którego beneficjantami miały być zreformowane elity komunistyczne skupiające kręgi prężnych działaczy partyjnych i funkcjonariuszy służb specjalnych". (ze wstępu) Spis treści Rozdział I. Instytucjonalne zaplecze pieriestrojki - Służby cywilne - Służby ministerstwa obrony - Jeden system - współpraca i kontrola - Klan Jurija Andropowa - kadrowe podstawy pieriestrojki Rozdział II. Faza wstępna, marzec 1986-czerwiec 1987 - Czy istniał wcześniej plan pieriestrojki? - Zmiany w aparatach bezpieczeństwa 1985-1986 A. Zmiany w republikach zachodniosowieckich B. Zmiany w aparatach bezpieczeństwa wasali • Komunistyczna Polska • Komunistyczne Węgry • Komunistyczna Czechosłowacja • Komunistyczna Słowacja • Komunistyczna Bułgaria • Komunistyczna Rumunia - Okres formowania się polityki - marzec-grudzień 1986 A. Centrum B. Republiki zachodniosowieckie • Litwa • Łotwa • Estonia • Ukraina C. Administracje wasalne • Komunistyczna Polska • Komunistyczne Węgry • Komunistyczne Czechy i Słowacja • Komunistyczna Bułgaria - Okres przygotowawczy - styczeń-sierpień 1987 A. Centrum - ruchy ekologiczne i kluby komsomołu B. Administracje wasalne - początek selekcji partnera • Komunistyczna Polska • Komunistyczne Węgry • Komunistyczne Czechy i Słowacja • Komunistyczna Bułgaria • Komunistyczna Rumunia

Klimat książki

Głęboka, naukowa analiza roli aparatów bezpieczeństwa w procesie demontażu systemu komunistycznego w Europie.

W skrócie

  • Skłania do myślenia
  • umiarkowane tempo

Tropy

  • spisek
  • walka o wpływy
  • szpiegostwo polityczne

Szczegóły

Rok wydania
2017
Liczba stron
313 str.
Wydawnictwo
Fundacja Pomocy Antyk
Język
polski
Format
papier
Cykl
Służby specjalne i pieriestrojka: Rola służb specjalnych i ich agentur w pieriestrojce i demontażu komunizmu w Europie sowieckiej (tom 1)
Gatunek
historia
ISBN
9788394564902

Opinie czytelników

Oceń tę książkę

0/10

Kiedy przeczytana?

2026-11-19

Oceniona książka trafi na półkę Przeczytane.

Bezpłatne konto Bookfolio

Dodaj „Służby specjalne i pieriestrojka: Rola służb specjalnych i ich agentur w pieriestrojce i demontażu komunizmu w Europie sowieckiej. Tom 1" do swojej półki

Załóż darmowe konto i miej swoje lektury, oceny oraz postępy w jednym miejscu. Dołącz do grona zadowolonych czytelników, którzy już wiedzą, co przeczytali i co chcą przeczytać.

Trzy półki czytelnicze

Przeczytane, Teraz czytam i Chcę przeczytać. Uporządkuj swoje książki w sekundy.

Oceny i recenzje

Skala 1-10, prywatne notatki, ulubione cytaty. Wracaj do swoich opinii kiedy chcesz.

Statystyki i wyzwania

Ustal roczny cel czytelniczy i obserwuj jak rośnie liczba przeczytanych stron.

Rekomendacje i grafiki

Odkrywaj kolejne tytuły i generuj estetyczne podsumowania roku w książkach.