Słownik rodzinny

Powiedzenie "obyś żył w ciekawych czasach" było niegdyś przekleństwem. I jego znaczenie dobrze pokazuje powieść autobiograficzna, a właściwie zbeletryzowane wspomnienia Natalii Ginzburg, z domu Levi, matki historyka Carlo. Książka obejmuje okres od lat dwudziestych do pięćdziesiątych minionego stulecia, zaś terytorialne - Włochy, że szczególnym uwzględnieniem Turynu i Piemontu oraz krótkie wstawki o Francji, Belgii i Szwajcarii. I każdy, kto ma chociażby minimum wiedzy historycznej wie, co się działo w Italii praktycznie do końca wojny i jak faszyści traktowali Żydów. Chociaż z punktu widzenia religijnych Żydów autorka, jako córka gojki Żydówką nie była. Słusznie zatem nazywa włoskie ustawodawstwo antysemickie rasistowskim. Albowiem faszyści wszelkiej maści "obcych" szukają już nawet nie na podstawie biologii, a genealogii (rzecz jasna prawnej, bo faktyczną jest trudna do zidentyfikowania). Ale początek, zapiski z dzieciństwa, wygląda wręcz idyllicznie. Inteligencko-mieszczańska rodzina z ambicjami, ciekawi przyjaciele, zdolne dzieci. Potem już nie ma takiej sielanki. Zaletą książki, obok szczerości Natalii Ginzburg, są informacje o całym mnóstwie włoskich intelektualistów, naukowców, a nawet biznesmenów i polityków. Ale to też wada z punktu widzenia obcojęzycznego czytelnika. Te ciągłe perypetie rodzinne tych osób są dla nas nudne. Zawierają informacje, które polskiego czytelnika nie wzbogacają. Jednym słowem bez faszyzmu i wojny byłby to jeden z wielu przeglądów rodzinno-towarzyskich. Na plus trzeba zaliczyć autorce brak osobistego ekshibicjonizmu. O swoich mężach (w tej roli) i dzieciach ledwo napomyka (inaczej niż to by się działo dziś). Literacko poprawnie, bez zachwytów, poza paroma ostatnimi akapitami. Tym niemniej przeczytać trzeba, albowiem to książka o niepospolitych i pospolitych ludziach "w ciekawych czasach".