Skradzione życie

Przeczytałam wiele książek z historią w tle. Za każdym razem, kiedy biorę w swoje ręce kolejną, zastanawiam się, czy można opowiedzieć o wydarzeniach II wojny światowej inaczej? Czy można przedstawić piekło tamtych dni z punktu widzenia innego, niż to, które znamy, i o których czytamy najczęściej? Magdalena Wala uczyniła bohaterką swojej nowej powieści Żydówkę. Młodą dziewczynę, dla której dzień wybuchu wojny okazał się zadziwiająco zwyczajny. Spędzony na przygotowaniach do szabatu i rozważaniach dotyczących zbliżającego się ślubu. Związku, który napawał ją niepokojem, a nade wszystko strachem przed tym, czego będzie musiała się w związku z nim wyrzec. I choć to właśnie ten dzień jest dla głównej bohaterki, i całej fabuły przełomowy, to nie sposób nie skupić się na wszystkich detalach dotyczących kultury żydowskiej, które autorka wplotła z dużą dbałością o szczegóły do swojej powieści. Sprawiając tym samym, że stanowią one w „Skradzionym życiu” element bardzo ciekawy, a nawet pokusiłabym się o określenie — dopieszczony. Wartości narodu żydowskiego są pokazane jako stały drogowskaz i światło, które, dosłownie i w przenośni, potrafi rozjaśnić największy mrok, także w czasach wojennego koszmaru. Powieść Magdy Wali to jednak nie tyle opowieść o wojnie, ile o kobiecie. Przedstawicielce narodu ciemiężonego, z góry wykluczonego przez okupanta. O podziałach, ludziach segregowanych niczym śmieci na kategorie. „Ludzie ludziom gotują ten los”*, słowa, które są mottem książki, zyskują, w zderzeniu z jej fabułą, wydźwięk uniwersalny. Czyż nie jest nam bowiem znajome określenie: „lepszy i gorszy sort"...? Czy zatem, czytając tę książkę, możemy dojść do wniosku, że w zasadzie, poza upływem czasu nic się nie zmieniło, a nasze społeczeństwo zmierza ku nieuchronnej zagładzie? To pytanie zdaje się być zawieszone w próżni i nurtujące do tego stopnia, że próba odpowiedzi na nie, niejako świdruje umysł czytelnika... Wspólnie z Ewą doświadczamy najtrudniejszej lekcji w życiu. Przyspieszonego, wymuszonego przez wojnę, dojrzewania. Konieczności wzięcia odpowiedzialności za rodziców, a zwłaszcza matkę, co stanowi niejako odwrócenie naturalnego zjawiska, jakim jest opieka rodziców roztoczona nad potomstwem. Zresztą, w powieści „Skradzione życie”, nie zabrakło też innych przykładów, które w bardzo dobitny i niezwykle przejmujący sposób pokazywały, jak wojna determinowała ludzkie zachowania, wybory, zamieniając dzieci w jedynych opiekunów ich rodzin. Małe anioły, które potrafiły poświęcić wszystko, aby móc pomóc ukochanym osobom, pomimo młodego wieku, na przekór wszystkim i wszystkiemu. Podsumowując: Magdalena Wala stworzyła opowieść niezwykle przejmującą. Historię kobiety, której odebrano prawo wyboru, a mimo to go dokonała i, w wyniku nieszczęśliwych okoliczności, podjęła decyzję, która zmieniła jej życie na zawsze. Która zmusiła ją niejako do wyrzeczenia się dotąd wyznawanych zasad, do porzucenia ideałów w imię przetrwania. I mimo że jest to książka, w której piekło wojny jest nieodzownym elementem, to jest to również opowieść o miłości, ale i o człowieczeństwie, które w tamtych czasach było towarem deficytowym. To wreszcie powieść o życiu w kłamstwie, które mimo wszystko, w przypadku głównej bohaterki, zdaje się usprawiedliwione. Jak również o wolności, której łaknienie stało się znakiem rozpoznawczym wszystkich tych, których wojna zamknęła w swych okowach. Polecam!