Skarby. Poszukiwacze i strażnicy żydowskiej pamięci

II wojna światowa, grabieże, Holokaust, mienie pożydowskie – od razu nasuwa skojarzenia o niebotycznych skarbach, prawie jak w jaskini zbójcy Alibaby. Wydaje się, że tyle lat po II wojnie światowej, w następnych pokoleniach temat Holokaustu już dawno powinien być przepracowany. Nic nowego już powiedzieć i napisać nie można. Lepiej spuścić zasłonę milczenia. Jednak ta tragedia ludzkości dalej wzbudza w ludziach wyrzut sumienia. W XXI wieku o współczesnych dziejach majątku żydowskiego, a przede wszystkim o ludziach, którzy różnie definiują pojęcia „skarbu”, opowiada Patrycja Dołowy w reportażu „Skarby. Poszukiwacze i strażnicy żydowskiej pamięci”. Nietrudno zauważyć, że w naszym kraju jest pełno żydowskich rzeczy. Wielokrotnie nie zdajemy sobie sprawy z tego dziedzictwa, przechodząc koło kamienicy, cmentarza lub sklepu. Nie mówiąc już zakamarkach prywatnych domów, strychów, piwnic i wielu jeszcze innych miejscach. Patrycja Dołowy pomagając przyjaciółce, w jej poszukiwaniach przodków, wyrusza śladem miejsc, gdzie można było coś więcej się o nich dowiedzieć. W trakcie tej wędrówki spotyka dwie grupy ludzi – poszukiwaczy i strażników żydowskich historii. Ciekawa jest jednej i drugiej strony. Co przyciąga poszukiwawczy, jakie są ich intencje? Czy czyhają na mienie, które zostawili ich przodkowie, a może naprawdę pragną odnaleźć swoje korzenie. Z drugiej strony, dlaczego strażnicy żydowskiej historii zajmują się tymi „skarbami”? Jaki mają w tym interes? Czy muszą zmierzać się z antysemityzmem? Nie są to mieszkańcy dużych metropolii, bardziej miast i miasteczek m.in. Zduńska Wola, Nowy Sącz, Zamość, Ostrowiec Świętokrzyski. Uchwycone przez Dołowy historię chwytają za serce. Nie ma w tych opowieściach skrzyń wypełnionych złotem. Nie dowiemy się, gdzie znajdziemy najwięcej diamentów lub rubinowych pierścionków. Przeklęta cukiernica staje artefaktem, który zmienia kolej ludzkich losów, a strych domu niezgłębionym skarbcem żydowskich pamiątek. Relacje zmuszają do refleksji nad ludźmi, którzy przeminęli, ale w wiele rzeczy zostało po nich do dziś. Podobno człowiek ginie z ostatnim wspomnieniem żyjących ludzi. Żydowscy mieszkańcy Polski do dziś żyją w pamięci jeszcze wielu. Przeplatające się historie poszukiwaczy i strażników żydowskiego mienia, uzmysławiają, jak dużo jeszcze spraw jest niewyjaśnionych. W reportażach Patrycji Dołowy ujmuje mnie zawsze prostota języka, nawet oszczędność wyrazów, oddanie głosu bohaterom. Niezmiennie ten sam poziom utrzymuje w „Skarbach”. Taka literatura to prawdziwy skarb.