Siddhartha

Po raz pierwszy przeczytałem tę krótką powieść jeszcze w liceum. Sięgnąłem po nią zaraz po Wilku stepowym. I wtedy było to rozczarowanie, chyba tylko dlatego, że była to zupełnie inna rzecz niż ta, w którą byłem wtedy wpatrzony. Ale gdy już wróciłem do niej po studiach wydała mi się głębokim ujęciem filozofii Wschodu. Dziś, przy kolejnym odczytaniu widzę jej niecodzienne piękno i osobliwą mądrość. Powieść ta jest osadzona w realiach starożytnych Indii. Tytułowy bohater mimo świetnego pochodzenia i wysokiej pozycji społecznej(syn bramina) nie znajduje zadowaolenia w dobrobycie, odczuwa jakiś bliżej nieokreślony egzystencjalny niepokój. I to skłania go do podjęcia szokującej jego bliskich decyzji: postanawia porzucić świat i dołączyć do grupy wędrownych ascetów samanów. Ale to dopiero początek, otwiera się przed nim droga do nowych odmiennych doświadczeń, ostatecznie prowadząca do wewnętrznej pełni. Zgadzam się jednakoż z Jerzym Prokopiukiem, że ta mistyczna powieść mimo jej hinduskiego entourage'u więcej ma wspólnego z duchem Chin niż Indii, zwłaszcza w drugiej części. Bohater odkrywa bowiem swoją wewnętrzną prawdę nie poprzez drogę, którą wskazują ascetyczni samanowie i Budda Gautama, lecz poprzez kontakt z samym życiem i naturą symbolizowaną tutaj przez rzekę. To właśnie skromna praca rzecznego przewodnika uczy Siddharthę jak być samym sobą, jak dojść do spełnienia i jedności. Więcej tu ducha taoistycznego niż filozofii indyjskiej. Jak by na to nie spojrzeć, ta napisana jeszcze przed Wilkiem stepowym kontemplacyjna przypowieść przynosi głębię mądrość, której nie sposób potraktować obojętnie. Harmonia ze światem, którą ostatecznie osiąga S. to wewnętrzne pogodzenie wszelkich sprzeczności, to zjednoczenie z absolutnym stanem istnienia.