Bookfolio

Sfinks słowiańskiej sfragistyki – plomby „typu drohiczyńskiego” z Czermna

praca zbiorowa

historia

Tytuł części 1: Sfinks słowiańskiej sfragistyki – Sfinks słowiańskiej sfragistyki – plomby „typu drohiczyńskiego” z Czermnana wschodnioeuropejskim tle porównawczym / The Sphinx of Slavic sigillography – The Sphinx of Slavic sigillography – small lead seals of “Drohiczyn type” from Czermnoin their East European context Tytuł części 2: Sfinks słowiańskiej sfragistyki – Sfinks słowiańskiej sfragistyki – plomby „typu drohiczyńskiego” z Czermna. Podstawy źródłowe / The Sphinx of Slavic sigillography – The Sphinx of Slavic sigillography – small lead seals of “Drohiczyn type” from Czermno. Material evidence Drogi Czytelniku! Książka, którą masz przed sobą jest próbą odpowiedzi środowiska naukowego na wyzwanie rzucone już ponad 100 lat temu mediewistom przez „Sfinksa słowiańskiej sfragistyki”, czyli plomby ołowiane określane też jako bulle „typu drohiczyńskiego”. Chodzi o maleńkie przedmioty, przeciętnie o rozmiarach 0,7–1,7 mm, odciskane na krążkach ołowiu o różnym, często nieregularnym kształcie (koliste, owalne, prostokątne, zbliżone do kwadratu czy wycinka koła). Na ich powierzchniach umieszczano rozmaite znaki, litery, symbole oraz przedstawienia świętych, aniołów, osób świeckich, a także zwierząt, w tym ptaków. W początku XX w. Karol Bołsunowski (1838–1924),zauważył, że „ołowianki”, jak nazywał plomby, charakteryzują się: „[…] zagadkowością swego pochodzenia, a szczególnie niezwykłym bogactwem znaków symbolicznych, z których każdy można by poczytywać za małego «Sfinksa» sfragistycznego”. Używając tej nazwy odwołał się do pracy Iwana Tołstoja (1858–1916),który znaki Rurykowiczów umieszczone na monetach kijowskich kniaziów nazwał zagadkowymi. Te znaki, jak i bulle, na których je odciskano do tej pory pozostają zagadką godną tego mitycznego stworzenia. W Europie Wschodniej plomby opatrzone tymi znakami należą to najliczniej reprezentowanej kategorii znalezisk sfragistycznych, a ich liczba stale rośnie. W latach 90. ubiegłego wieku badacze dysponowali informacjami o około 15000 plomb, dzisiaj znamy ich już ponad 30000. Wraz z ujawnianiem nowych miejsc znalezisk poszerzył się też obszar ich występowania. Gdy pod koniec XX w. było to 40 miejscowości, to obecnie mówimy już o ponad 900! W historiografii Europy Wschodniej plomby zwykle datowano na wiek XI – 1. połowę XIII i zaliczano do zabytków z okresu przedmongolskiego, tzn. z epoki poprzedzającej inwazję tatarsko-mongolską z lat 1237–1240, która – jak uważano – niszcząc wytwórczość, handel, system podatkowy, zburzyła podstawy cywilizacyjne społeczeństw Europy Wschodniej, wchodzących w skład „imperium Rurykowiczów”. Abstrahując od ogólnej oceny wydarzeń z połowy XIII w. należy stwierdzić, że zaniechanie praktyki stosowania plomb nie nastąpiło na tym rozległym terenie w tym samym czasie, ale poszczególne części imperium różniły się w tym względzie. Na ziemi halickiej, wołyńskiej oraz w Polsce (Mazowsze) posługiwano się nimi jeszcze w 1. połowie XIV w. Znajdowane są tam one razem z plombami tekstylnymi i handlowymi pochodzącymi z Europy Zachodniej. Jednocześnie, w czasie wykopalisk w Nowogrodzie i Moskwie wśród materiałów czternastowiecznych ujawniono małe plomby, których kontekst znalezienia, konstrukcja, wygląd, a przypuszczalnie także funkcja jest bliski plombom z okresu „przedmongolskiego”. Z pewnością takie bulle były również stosowane w XIV w., chociaż na niektórych obszarach praktyka ich używania uległa wyraźnym zmianom. Wyzwanie, jakie te znaleziska stawiają przed środowiskiem uczonych wynika nie tylko z ich ogromnej i stale rosnącej liczby czy trudności z usystematyzowaniem oraz datowaniem. Jest ono wieloaspektowe. ze Wstępu Aleksandr Musin, Marcin Wołoszyn ISBN części 1: 978-83-66463-00-4 ISBN części 2: 978-83-66463-28-8

Klimat książki

Specjalistyczne opracowanie naukowe poświęcone analizie i systematyzacji ołowianych plomb średniowiecznych, stanowiące próbę rozwiązania historycznych zagadek symboliki sfragistycznej.

W skrócie

  • Skłania do myślenia
  • Rozbudowany świat
  • wolne tempo

Tropy

  • zagadki historyczne
  • analiza źródeł
  • kontekst kulturowy

Szczegóły

Rok wydania
2020
Liczba stron
1755 str.
Wydawnictwo
Instytut Archeologii i Etnologii PAN
Język
polski
Format
papier
Gatunek
historia
ISBN
9788366463004

Opinie czytelników

Oceń tę książkę

0/10

Kiedy przeczytana?

2026-11-20

Oceniona książka trafi na półkę Przeczytane.

Bezpłatne konto Bookfolio

Dodaj „Sfinks słowiańskiej sfragistyki – plomby „typu drohiczyńskiego” z Czermna" do swojej półki

Załóż darmowe konto i miej swoje lektury, oceny oraz postępy w jednym miejscu. Dołącz do grona zadowolonych czytelników, którzy już wiedzą, co przeczytali i co chcą przeczytać.

Trzy półki czytelnicze

Przeczytane, Teraz czytam i Chcę przeczytać. Uporządkuj swoje książki w sekundy.

Oceny i recenzje

Skala 1-10, prywatne notatki, ulubione cytaty. Wracaj do swoich opinii kiedy chcesz.

Statystyki i wyzwania

Ustal roczny cel czytelniczy i obserwuj jak rośnie liczba przeczytanych stron.

Rekomendacje i grafiki

Odkrywaj kolejne tytuły i generuj estetyczne podsumowania roku w książkach.