Seryjni mordercy II Rzeczpospolitej

O ile w innych krajach napisano o seryjnych mor*ercach niezliczone tomy, o tyle książka Kamila Janickiego jest pierwszym tego typu polskim opracowaniem. Zawiera się w latach międzywojnia, które często jawi nam się jako barwne i przełomowe. Niemniej, był to też okres niestabilny politycznie i prawnie, co niosło za sobą pogoń za sensacją, która mogła przykryć rzeczywistość. Kiedy serie zbrodni traktuje się jako dźwignię popularności prasy, a amnestie służą politycznym celom, sami antybohaterowie stają się bardziej ciekawostką, niż poważnym problemem. A ten problem, wbrew powszechnej wiedzy, mógł dotyczyć nawet kilkuset osób. Na bazie kilku spraw prowadzonych w tamtych latach, autor maluje obraz Polski dalekiej od romantycznych wyobrażeń. Bieda, chaos, przerzucenie zainteresowania na kolejne zmiany polityczne i społeczne nie sprzyjały finansowaniu intensywnych śledztw. Co więcej, źle opłacana policja mogła posiłkować się jedynie zapaleńcami, którzy drążyli temat, po czym często sami ginęli z rąk ściganych oprawców. Więzienia, nawet tak ciężkie, jak to w Rawiczu - opisane przez autora - nie były ani specjalnym straszakiem, ani nie unikały błędów związanych z amnestiami czy kulawym prawem do zwolnień chorobowych. Świadkowie plątali zeznania, oskarżeni uciekali w udawaną niesprawność umysłową, a gawiedź chętniej czytała wyssane z palca domniemania niż fakty. Opisane przez autora przypadki należą do drastycznych. Od "fabykantek aniołków" bo bezlitosnych mor*erców dzieci, przez książkę przewijają się postaci, które bardziej kojarzymy z beletrystyką i filmem, niż faktycznie działającymi psychopatami. Sprawy przytoczone są bardzo dokładnie, wsparte żmudną pracą, o której świadczy bogata bibliografia. Książka uświadamia nam, że w czasach tak intensywnych jak lata 20te XX wieku, bardziej liczyła się sensacja, porównywanie ze znanymi z zachodu czarnymi charakterami, pospieszność wydawania wyroków czy robienia miejsca dla nowych więźniów (w tym politycznych),niż rzetelne podejście do ścigania ludzi, którzy czasem nawet nie dbali o ukrywanie się. Przeczytałam książkę z wielkim zainteresowaniem. Janicki wypełnił lukę w wiedzy, odbrazowił czasy, które kojarzymy z emancypacją i niepodległością, naświetlił problemy, z którym zmagały się organa śledcze. Śmi*rć była powszechna, mało atrakcyjna, szybko nudziła się społeczeństwu skupionemu na przeżyciu w niedostatku i nieporządku prawnym. To przeraża, ale i uzmysławia obojętność połączoną z jednoczesnym pragnieniem chorej sensacji. Warto przeczytać. Katarzyna dziękuję Wydawnictwu Poznańskiemu