Scyzoryk. Dos meserl

Czy Dos meserl możemy uznać za opowiadanie dla dzieci, czy może jest to raczej opowiadanie o dzieciach, o dziecku? W swoim tekście „Czytanie Szolema Alejchema od lewej do prawej” David Roskies określa Dos meserl jako opowiadanie rozgrywające się w dwóch płaszczyznach pozostających ze sobą w konflikcie: krytyka chederu i uniwersalna opowieść o inicjacji. W zamierzeniu autora był to niewątpliwie utwór dla dzieci. I tak był przez kilkadziesiąt lat traktowany: stanowił lekturę w świeckich szkołach żydowskich z językiem wykładowym jidysz. Czasy się jednak zmieniły. Napięcie emocjonalne tej historii jest niebywale silne, zwłaszcza dla dziecka w wieku bohatera. Opowiadanie Dos meserl zostało po raz pierwszy opublikowane w tygodniku „Jidiszes Folkslblat” w Sankt Petersburgu, w 1887 roku, a więc jest to wczesny utwór Szolema Rabinowicza, czyli Szolema Alejchema (1859–1916). Sam pisarz dość sceptycznie odnosił się do swoich młodzieńczych utworów. Nie wierzył, że zostanie pisarzem, dopóki – jak sam pisze – „nie zdarzyła się historia z Dos meserl, która zmieniła charakter mojej twórczości i całe moje życie”. Prezentowane wydanie zawiera zarówno tekst oryginalny opowiadania (reprint),jak i przekład autorstwa Belli Szwarcman-Czarnoty. Tekst polski poprzedzony jest krótkim wprowadzeniem tłumaczki.