Ściema

"Ściema" Piotra Bojarskiego wstrząsnęła mną do głębi. Zaczęło się niewinnie - poznański dziennikarz szuka śladów z przeszłości i próbuje rozwiązać zagadkę zamordowania studenta podczas stanu wojennego. Niby nic nowego, a jednak... A jednak akcja stopniowo się zagęszcza i budzi w czytelniku coraz większy niepokój. Emocje podsycają fragmenty opisujące tajemniczego menela, który systematycznie pojawia się w opowieści. Kim jest? - to pytanie odbiorca zadaje sobie od początku, próbując wraz z głównym bohaterem rozwiązać zagadkę. Na rozwiązanie trzeba jednak poczekać niemal do zakończenia, przy czytaniu którego siedzi się jak na szpilkach. Ostatnie strony dosłownie zapierają dech. Odkłada się książkę i nie można o niej zapomnieć. "Ściema" to nie tylko powieść kryminalna. To również (a może nawet przede wszystkim) próba zmierzenia się z nierozliczonymi zbrodniami czasów peerelu. Na myśl od razu przychodzi zamordowany przez milicjantów Grzegorz Przemyk, dramat jego rodziny, przyjaciół i wszystkich tych, którzy próbowali doprowadzić do wyjaśnienia sprawy. Wspólnych motywów jest tu sporo, nawet próba obarczenia winą lekarzy. To, co budzi bunt i porusza do głębi, to nie tylko prymitywna zbrodnia i jej tuszowanie przez ubeków. To również przerażający obraz postkomunistycznych sił i układów, których macki potrafią oplatać do dziś. "Ściema" opisuje nie tylko środowisko milicjantów i zomowców. Sporo fragmentów pokazuje zwykłych ludzi czasów peerelu, zastraszonych i zniewolonych. Ci nieliczni, którzy próbują się buntować albo mają wyrzuty sumienia, skazani się na życiową porażkę. Albo na znacznie większe niebezpieczeństwa. Swoją krótką powieścią Piotr Bojarski przytłacza i poraża; przypomina smutne czasy, ale wbija też bolesną szpilę, każąc pamiętać o nierozliczonych zbrodniach i o ich następstwach. Osobny plus należy się za topograficzne opisy Poznania. Kiedyś mieszkałam w dzielnicy, w której doszło do zabójstwa i jako żywo stanęły mi przed oczyma te charakterystyczne miejsca, tym bardziej, że przemierzałam je codziennie niemal w tych czasach, w których rozgrywa się retrospekcyjna akcja powieści.