Bookfolio

Samobójstwo demokracji. Czechosłowacja w okresie II Republiki 1938-1939

Andrzej Małkiewicz

historia

Czechosłowacja u schyłku pierwszej niepodległości, między dyktatem monachijskim we wrześniu 1938 r. a niemiecką agresją w marcu 1939 r., przeżyła burzliwy proces przebudowy. Nastąpiło tu załamanie demokracji, podjęto próbę ukształtowania systemu politycznego, który badacze określają jako autorytarny bądź totalitarny. W badaniach ostatnich dziesięcioleci szczególnie wiele uwagi poświęcono procesom przebiegającym w kierunku przeciwnym: przezwyciężaniu totalitaryzmów i dyktatur, budowaniu demokracji. Sam opublikowałem kilka tekstów z tego zakresu. Natomiast droga odwrotu od demokracji wywoływała nieco mniej zainteresowania, choć i w tym zakresie powstało wiele studiów dotyczących genezy i rozwoju poszczególnych systemów dyktatorskich i totalitarnych. W przeszłości – po wielkim kryzysie lat 30. ubiegłego wieku – problematyka ta była ważnym polem zainteresowań naukowców z różnych dziedzin zajmujących się politycznymi uwarunkowaniami koniunktury gospodarczej, problematyką przemian ustrojowych w kryzysowych sytuacjach oraz politologów badających uwarunkowania trwałości, funkcjonalności i zagrożeń demokracji, a także kulturoznawców rozpoznających, jak wartości wpływają na charakter i trwałość systemów politycznych. Studium ma charakter zarazem historyczny i politologiczny. Casus Czechosłowacji jest dobrym obiektem badawczym z obydwu punktów widzenia. W latach 1938-1939 podjęto tam nieudaną próbę przekształcenia systemu politycznego, jego nowy kształt nazywając II Republiką. Dla politologa przypadek ten może być pomocny we wzbogaceniu ogólniejszej wiedzy o właściwościach tego rodzaju przemian ustrojowych oraz dotyczącej zagrożeń demokracji w następstwie zawirowań ekonomiki i polityki, powodowanych przez kryzysy gospodarcze i polityczne, jakie miały miejsce w przeszłości, ale też – potencjalnie – mogących wystąpić i dziś. Obecny kryzys skłania do zainteresowania procesami zachodzącymi w podobnej sytuacji w przeszłości. Z tego punktu widzenia komplementarna dla tego studium jest moja wcześniejsza publikacja traktująca o współczesnym kryzysie gospodarczym, będąca próbą analizy politycznych, ekologicznych i ekonomicznych aspektów kryzysu w globalnej skali [Kryzys. Polityczne, ekologiczne i ekonomiczne uwarunkowania, Warszawa 2010]. W tym studium koncentruję się na analizie konkretnego przypadku: degeneracji i samobójczego przekształcenia systemu demokratycznego w jednym państwie – Czechosłowacji. Wprawdzie bezpośrednie przyczyny procesów zachodzących w latach 1938-1939 miały charakter głównie polityczny, a kryzys zapoczątkowany w 1929 r. obszedł się z Czechosłowacją względnie łagodnie, lecz w skali globalnej jej los był skutkiem wzrostu siły istniejących już państw dyktatorskich i pojawienia się nowych w następstwie tego kryzysu, zwłaszcza nazistowskiej III Rzeszy, zatem stanowił jego pośrednią konsekwencję. Procesy opisywane w tej książce stanowiły wyrazisty przejaw zagrożeń demokracji w państwie bez ambicji militarnych i ekspansjonistycznych, będących często cechą innych autokratycznych reżimów. Potwierdzają one ogólniejszą prawidłowość, iż „demokracja parlamentarna w państwach, które powstały po rozpadzie dawnych imperiów, jak również w większości państw basenu Morza Śródziemnego i w Ameryce Łacińskiej, była delikatną rośliną rosnącą na delikatnym podłożu”.

Szczegóły

Rok wydania
2013
Liczba stron
522 str.
Wydawnictwo
Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego
Język
polski
Format
papier
Gatunek
historia
ISBN
9788378420729

Opinie czytelników

Oceń tę książkę

0/10

Kiedy przeczytana?

2026-11-19

Oceniona książka trafi na półkę Przeczytane.

Bezpłatne konto Bookfolio

Dodaj „Samobójstwo demokracji. Czechosłowacja w okresie II Republiki 1938-1939" do swojej półki

Załóż darmowe konto i miej swoje lektury, oceny oraz postępy w jednym miejscu. Dołącz do grona zadowolonych czytelników, którzy już wiedzą, co przeczytali i co chcą przeczytać.

Trzy półki czytelnicze

Przeczytane, Teraz czytam i Chcę przeczytać. Uporządkuj swoje książki w sekundy.

Oceny i recenzje

Skala 1-10, prywatne notatki, ulubione cytaty. Wracaj do swoich opinii kiedy chcesz.

Statystyki i wyzwania

Ustal roczny cel czytelniczy i obserwuj jak rośnie liczba przeczytanych stron.

Rekomendacje i grafiki

Odkrywaj kolejne tytuły i generuj estetyczne podsumowania roku w książkach.