Salambo

Nietypowa książka francuskiego klasyka. Gustave Flaubert napisał powieść historyczną, rozgrywającą się w starożytności, w latach 241-237 p.n.e., na kanwie autentycznych wydarzeń rozgrywających się wokół Kartaginy. Występują w niej postacie autentyczne, jak Hamilkar i inni dostojnicy kartagińscy, jego sojusznicy i przeciwnicy w mieście i poza nim a także – epizodycznie - jego syn, późniejszy wybitny wódz – Hannibal. Oczywiście pojawiają się też postacie fikcyjne, lub na poły takie – jak tytułowa bohaterka, o wymyślonymi mieniu. Jest też intryga romansowa, dość tradycyjnie przedstawiona, ale z poszanowaniem realiów historycznych. Jednak największe zalety to z jednej strony plastyczność opisów uczt, scen rytualnych, obrad rady starszych czy wodzów, bitew, przygotowań do nich i ich konsekwencji, ludzi, zwierząt, miast, strojów, rzeźb i architektury. Widać, że autor dobrze się przygotował. W głowie czytelnika (lub słuchacza) roztacza się feeria kształtów, barw, dźwięków a nawet zapachów, bo i o nich Flaubert nie zapomniał. Ale to nie bajka ani legenda tworząca jakieś wzorcowe „uniwersum”. Z plastycznością opisów kontrastuje okrucieństwo wydarzeń, w szczególności scen bitew, ran, śmierci, kaźni straconych, znęcania się nad jeńcami etc. Zamiast prezentyzmu Flaubert pokazał drugie oblicze tamtego świata, już nie tak bajkowe i atrakcyjne. Nie ma tu ani płaskich, czarno-białych postaci, herosów ani heroin. Za to motywacja każdej z nich wynika wprost z fabuły lub przemyśleń danej osoby. Brak także happy-endowych zakończeń wątków z postaciami, do których czytelnik się przyzwyczaja oraz zakończeń typu deus ex machina. Jednym słowem znakomita powieść historyczna.