Rzeka ludzi osobnych

Sięgnęłam po "Rzekę ludzi osobnych" zachęcona recenzją Renax. I nie zawiodłam się! Powieść urzekła mnie od pierwszych stron nastrojowością, ciekawym połączeniem literackiej fikcji z historią Mazur, niezwykłymi portretami bohaterów oraz opisem ich prostego, ale barwnego życia w tyglu kultur. Widać, że autorka bardzo dobrze przygotowała się do napisania tej książki, dotarła do unikatowych źródeł, a także do wciąż żyjących świadków dramatycznych wydarzeń, jakie miały miejsce w Prusach Wschodnich pod koniec drugiej wojny światowej i tuż po niej, gdy ziemie te zostały w niezwykle brutalny sposób opanowane przez sowietów. Zanim jednak poznamy te dzieje z kart powieści, autorka bardzo obrazowo i klimatycznie przedstawia życie mieszkańców Mazur od połowy XIX wieku. Wówczas osiedlili się tu staroobrzędowcy, którzy opuścili swój kraj po rozłamie w Rosyjskim Kościele Prawosławnym. Żyjąc w sąsiedztwie Niemców i Polaków, założyli kilka wsi oraz klasztor w Wojnowie, w którym rozgrywa się akcja. Na tle tych i późniejszych wydarzeń historycznych poznajemy obyczajowość, tradycje i powikłane dzieje zwykłych ludzi, zwłaszcza kilku słynących z niezależności kobiet z rodziny Malewanów. Te opowieści z przeszłości wciąż przeplatają się z teraźniejszością - życiem ostatniej przedstawicielki rodu oraz przybyłej do Wojnowa bohaterki, aktorki szukającej wyciszenia, uciekającej od wielkomiejskiego życia i bolesnych wspomnień. Historia miesza się tu z fikcją, dawne czasy wciąż sąsiadują ze współczesnością, tworząc niezwykle barwną, nastrojową, opartą na różnych wierzeniach i wiarach opowieść, od której trudno się oderwać. Interesującej lekturze sprzyjają także różne formy narracji i gatunków literackich - obok epickiej fabuły, typowej dla powieści, odnajdujemy tu fragmenty pamiętników i innych zapisków, z których większość oparta jest na autentycznych dokumentach. Smaczków przydają całości także archiwalne fotografie i umiejętnie wplecione w tekst przepisy kulinarne. W ogóle smaki, zapachy i kolory odgrywają w "Rzece ludzi osobnych" znaczącą rolę. Opisane w synestezyjny sposób, wciągają czytelnika w magiczny świat, z którego nie chce się wracać do szarej, jesiennej rzeczywistości. _______________________________________________________ W powieści jest też miejsce na humor i w tym temacie nie mogę sobie odmówić zacytowania pewnego fragmentu, który świetnie wpisuje się w naszą rzeczywistość: "- Mężczyźni są lepszymi kucharzami (...) - Nie wiem, czy lepszymi, Mężczyźni gotują bardziej na pokaz. Kiedy już się za to biorą, robią wokół siebie mnóstwo zamieszania. Najpierw masę czasu spędzają na kupowaniu produktów, a gdy wreszcie znajdą się w kuchni, rozprawiają o tym, co zrobią, zanim jeszcze zaczną, a potem, kiedy danie wreszcie jest gotowe, znów ogłaszają to wszem i wobec. Kobiety gotują codziennie, po cichu, więc są lepiej zorganizowane. Traktują to jak zwykłą pracę, a nie wyjątkowe wydarzenie. Właśnie dlatego w snobistycznych restauracjach najdziwniejsze dania wymyślają mężczyźni, podają je pojedyncze, oryginalne, a w szkolnych stołówkach pracują kobiety, które w trzy godziny potrafią przygotować trzydaniowy obiad dla trzystu dzieci, z ograniczonym budżetem i pod presją sanepidu. Mężczyźni w szkolnej stołówce by się nie sprawdzili".