Rzeczy. Iwaszkiewicz intymnie

Książka nominowana w Plebiscycie Książka Roku 2015 lubimyczytać.pl w kategorii Autobiografia, biografia, wspomnienia. Miała rok, gdy żegnał się ze światem. Nigdy się nie spotkali. Trzydzieści pięć lat później Anna Król otwiera szafę Jarosława Iwaszkiewicza w Stawisku. Z czułością i fascynacją ogląda podszewki garniturów, odkrywa zagubione guziki, tubki kremów do golenia, bilety kolejowe, poplamione wciąż krawaty i zapiski na marginesach. Ze szpargałów, którymi nikt się nie zajmował, układa na nowo opowieść o jednym z najważniejszych polskich pisarzy XX w. Tytułowe rzeczy prowadzą do jego spraw codziennych, uczuć i literatury. Dlaczego tak obsesyjnie notował w tanich brulionach? O czym rozmawiał z psem? Czego wstydził się przed ukochanym? Niczym w filmowym scenariuszu, drobiazgowa dokumentacja pozwala stworzyć fabularyzowane sceny z życia Iwaszkiewicza i być z nim w najintymniejszych momentach. Autorka podróżuje krok za pisarzem, towarzyszy mu przy kąpieli w niewygodnej wannie, podczas wieczornych rozmów z żoną i w chwili dramatycznego pożegnania z umierającym kochankiem. Jeździ z nim kolejką, spogląda przez ramię na kaligrafowane ołówkiem notatki. Jak nikt dotąd przybliża człowieka, który żyjąc w wielu rolach i nietuzinkowych związkach, przerastał swoje czasy. Intensywna i splątana biografia została w książce ukazana jako ulotność - kilka chwil, zapach starej wody kolońskiej. To piękna historia o tym, jak przemijamy i co po nas pozostaje. I jak niespodzianie czyjaś ciekawość może po latach przywrócić do istnienia. Książka ilustrowana jest fotografiami autorstwa Olgi Świąteckiej z PUAP collective, wykonanymi dzięki uprzejmości Muzeum im. Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów w Stawisku. Tytuł wyróżniono nagrodą Promotorzy Debiutów, przyznawaną przez Instytut Książki i Fundację Tygodnika Powszechnego za wydanie debiutanckiej książki. Ludwika Włodek, prawnuczka autora, tak podsumowała książkę: Fascynujący eksperyment dla każdego, kto chce dostrzec w pisarzu człowieka. To książka ufundowana na kapitalnym pomyśle. Król stara się przekonać, że przedmioty to nie eksponaty, lecz portale, za pomocą których będzie można dokonać podróży w czasie – pisał Łukasz Najder w „Tygodniku Powszechnym“. - Przedmioty, ubrania, finanse, przywycajenia i natręctwa. Z dziesiątek rozmów powstaje portret intymny. Niezwykła, trochę oniryczna, trochę detektywistyczna atmosfera – zauważył Łukasz Modelski w „Twoim Stylu“. A Monika Małkowska tak określiła książkę w „Rzeczpospolitej“: To nie jest biografia. Raczej kopalnia odkrywkowa poufnej wiedzy. Król ma śmiały cel: dobrać się do jestestwa pisarza, przeniknąć osobowość, wniknąć w jego myślenie, poczuć to, co on czuł. - Król jest od Iwaszkiewicza jest prawie trzy razy młodsza. Czasem jednak miałem wrażenie, jakby była jego rówieśniczką“ – pisał Marcin Wilk, dziennikarz i autor opiniotwórczego bloga „Wyliczanka“. - To nie zarzut, to komplement. I podziw dla dojrzałości, z jaką pisana jest ta opowieść. Przepiękna książka – ocenił. Książka przełamuje dotychczasowy sposób portretowania Iwaszkiewicza. Po raz pierwszy tak otwarcie dowiadujemy się o jego męskich miłościach, depresji żony, kłopotach finansowych. Miejsce największego celebryty PRL, budzącego kontrowersje i zazdrość, zajmuje człowiek uwikłany, pełen kompleksów, starzejący się i osamotniony. Pod koniec życia przyjaźnił się już tylko z wiernym Tropkiem. „Na długo zostanie pod powiekami Stary Poeta idący z psem przez zaśnieżony sad“ – pisał recenzent magazynu Aktivist. Krytycy docenili oryginalną formę książki, stworzoną z połączenia gatunków literackich. - To psychoportret. Błyskotliwa gra z czasem, który biegnie między pisarzem, a jego wyznawczynią, proponując współczesny klucz do jego utworów – ocenił Krzysztof Martenka Karol Owczarek z Kultury Liberalnej podkreślał: Otrzymujemy książkę będącą połączeniem reportażu i powieści, elementy faktograficzne są tu przefiltrowane przez wrażliwość i wyobraźnię autorki. To przede wszystkim czułe i wyrozumiałe, a zarazem pozbawione patosu i sentymentalizmu spojrzenie na postać pełną sprzeczności. Zdaniem Igi Nyc z miesięcznika „Pani“ Anna Król wyrasta na specjalistką od Iwaszkiewicza. „Rzeczy. Iwaszkiewicz intymnie“ zostały przyjęte przez recenzentów jako opowieść podwójna – portret fascynującego człowieka i książka o przemijaniu, przywracaniu pamięci. Stanowi nowatorski klucz, który po latach rozbudza ciekawość jego pisarstwa. Malwina Wapińska z „Dziennika Gazety Prawnej“ pisała: Książka staje się medytacją nad czasem i kruchością życia wobec trwałości przedmiotów. A Tygodnik Podhalański podsumował: Chce się znowy wrócić do jego książek. Anna Król jednym pomoże w powrocie do jego literatury, innym w jej odkryciu. Karolina Korwin-Piotrowska w Dzień dobry TVN radzi: „Koniecznie ją przeczytajcie!“ Książka została zilustrowana specjalnie wykonanymi przez Olgę Świątecką zdjęciami ubrań i rzeczy osobistych Jarosława Iwaszkiewicza. Tytuł jest dostępny w księgarniach w całej W przyszłym roku wydawca książki Wilk&Król Oficyna Wydawnicza planuje albumową edycję „Rzeczy“. Zapowiada także wydanie niepublikowanych korespondencji pisarza.