Ryzyko obecności. Doświadczenie biograficzne i powieść chłopska

Zjawisko powieści chłopskiej, analizowane w "Ryzyku obecności", jest traktowane jako źródło pytań o zawikłane losy literatury polskiej i jako cząstka jej sukcesów i niepowodzeń. "[...] nie chodzi o prostą socjologiczną rekonstrukcję biograficznego doświadczenia ani o wypreparowywanie jego prawdopodobnego kształtu z artystycznej tkanki utworów. Pojmuję je raczej jako pewien gest znaczeniowy, waloryzujący w istotnym stopniu sensy estetyczne i ideowe omawianych dzieł czy to poprzez wewnętrznie zawartą w nich regułę lektury, jak to dzieje się w typie prozy autobiograficznej bądź do niej zbliżonej, czy to poprzez uparcie towarzyszącą utworom tradycję krytyczną, której inicjatorami mogą być nawet sami pisarze, co pokaże przypadek Kawalca. Walor biograficznego doświadczenia, jak zobaczymy, będzie w rozmaitych tekstach różny, lecz nie o ścisłe ustalenie wagi jego wcielenia w sens utworu będzie chodziło. Spór idzie nie tyle o jego proporcje, ile o znaczenie i kształt współczesnej literatury, o stopień zaangażowania i wypowiadania przez nią prawdy, która w ważkich tekstach jest wspólnym udziałem doświadczenia i piękna."