Ryte i malowane dekoracje maswerkowe w architekturze średniowiecznej na terytorium ziemi chełmińskiej studium typologiczno-formalne

W książce pt. „Ryte i malowane dekoracje maswerkowe w architekturze średniowiecznej na terytorium ziemi chełmińskiej studium typologiczno-formalne”, autorstwa dr Michała Kurkowskiego omówiono istotny – ale nieuwzględniany dotychczas w badaniach z zakresu historii sztuki – temat, a mianowicie ryte w tynku i malowane średniowieczne maswerki. Występują one powszechnie w architekturze ziemi chełmińskiej oraz szerzej na całym obszarze państwa zakonnego w Prusach. Zrozumienie fenomenu tej dekoracji ma fundamentalne znaczenie dla rozpoznania charakteru miejscowej sztuki. W części katalogowej książki zaprezentowany został bogaty materiał inwetaryzacyjny wraz z teoretycznymi rekonstrukcjami oryginalnych rytów z płycin, fryzów i blend. W konsekwencji tego etapu badań oraz w oparciu o wypracowane kryteria analizy ustalony został mechanizm przemian typologiczno-formalnych dekoracji maswerkowych na terenie ziemi chełmińskiej. Ten zbiór zabytkowych obiektów stanowi reprezentacyjny zasób, funkcjonujący w określonych ramach geograficznych, historycznych i czasowych. W przyszłości stać się ono może również podstawą do badań innych form detali na obszarze Prus krzyżackich. Wyjątkowy charakter i wartość publikacji docenił w swojej recenzji prof. dr hab. Marian Kutzner – „Przedłożona książka jest owocem kilkuletniej pracy Autora. Zafascynowały Go, wyjątkowe dekoracje fasad i elewacji ceglanych budowli. Trafnie rozpoznał, że zjawisko to jest niezwykle symptomatyczne dla całego obszaru niżu nadbałtyckiego. Temat ujęty został bardzo szeroko. Autor zinwentaryzował zachowane ryty maswerkowe (…),budując bazę do studiów analitycznych i typologicznych. Zdawał sobie sprawę, iż (…) metoda zapro¬ponowanego przez niego ujęcia stać się może punktem odniesienia dla kolejnych monograficznych opraco¬wań. Autor korzystał bardzo świadomie i sensownie z literatury przedmiotu, (…) z lektur umiał wydobyć konstrukcje koncepcji metodologicznych, które zainspirowały jego własną refleksję badawczą. Dzięki temu wyszedł ponad widzenie zagadnienia przemian formalnych detalu architektonicznego (rytów maswerko¬wych) jedynie z perspektywy lokalnej, a naświetlił je na tle genezy architektury europejskiej (francuskiej, niemieckiej, angielskiej). Świadomie wpisał więc zjawisko regionalne w chronologiczne i terminologiczne klasyfikacje stosowane w odniesieniu do sztuki europejskiej”.