Rozbite lustro

Spisana pięknym językiem powieść Marcè Rodoredy może się wydawać zbyt statyczna, mało emocjonująca, klaustrofobicznie zamknięta w jednym miejscu i rodzinie. Jednak moim zdaniem, należy ją czytać podążając za myślą autorki, która w posłowiu wspomina po wielokroć o niewinności, pielęgnowanej zarówno w sobie, jak i w bohaterach. Jeśli uzna się tę rodzinną sagę za pieśń o utracie owej niewinności, za rzecz o miłości, która zawsze wydaje się być niewłaściwa, odnajdzie się magię przelanych na papier słów. Mnie rzeczona magia całkowicie zagarnęła. "Rozbite lustro" jest jak zamknięty w ramach obraz. Mijające czasy docierają do katalońskiej posiadłości tylko echem, opowieścią gościa, wejściem na chwilę tego, co nowe i zmieniające bieg historii. Samo życie rodzinne kłębi się we własnych brzydkich i tragicznych scenach, odległych od naszej wizji zamożnego życia w pięknej posiadłości. Lata odmierza się narodzinami, ślubami i pogrzebami. Nosi się wieczną żałobę, jeśli nie po prawdziwej śmierci, to po nadziejach i wyobrażeniach, które umierają pod naporem lepszych okazji, chłodu emocjonalnego i manipulacji. Teresa, która z nizin sięga ku najwyższym warstwom społecznym, jest naszą główną przewodniczką. Dobre mariaże dają jej szansę, resztą kieruje sama, szukając popleczników, nowych okazji, szczęścia w blichtrze i namiastkach uczucia. Nieustannie tęskni za tym, co złamało jej serce. Nie ma tutaj zresztą ani jednej postaci, która w jakiś sposób nie przeżywałaby tej samej tragedii odrzucenia. Porzucone dziecko i to inne, przysposobione, zaniedbana miłość, której duch nie znika ani na moment, zakazane uczucie wyrosłe z rodzinnej tajemnicy - wszystko tu boli w tej wyjątkowy, nostalgiczny sposób. Wije się jak bluszcz, kłuje jak róże o kolorze ciała, spada z balkonu, ginie pod taflą wody. A my podążamy za duchami, nie wiedząc czy winić złych ludzi, czy może świat, który wskazuje im fatalne ścieżki. Rodoreda była uznaną przedstawicielką symbolizmu, a książka powstawała przez sześć lat, by ujrzeć światło dzienne w roku 1974. Dzisiaj inaczej odbiera się teksty spisywane w ówczesny sposób - z dialogami zamkniętymi w treści, z aniołami i wędrującymi duszami, z głosem oddanym nie tylko ludziom, ale też przedmiotom i zwierzętom. To język opowieści, nie wydarzeń tworzy duszny, ale i sensualny klimat, barwy tłoczą się przez okna, meble i rośliny są arcydziełami wartymi wielu przesyconych przymiotnikami opisów. Nie dla akcji wpada się w "Rozbite lustro" lecz dla przeżyć i myśli. Dlatego ani nie ma tutaj linearnej treści, ani żadne osobiste rozterki nie są domknięte bez otoczenia innymi bohaterami. To książka bardzo smutna, w ten melancholijny sposób, który przecina nudę i obojętność gwałtownymi wydarzeniami. Tu strata spada jak grom, śmiech jest gorzki, a zabawa makabryczna i okupiona tragicznymi skutkami. Gniew jest egzaltowany, prostota reakcji przesadna. Tylko niewinność pozostaje niezmienna - pozwala przetrwać, jeśli założy się zbroję, albo każe odejść po poddaniu się rzeczywistości. Nie spodziewałam się, że lektura tej powieści pozostawi we mnie tyle zadumy. Polecam każdemu, kto może sobie pozwolić na nieśpieszną wędrówkę śladem bohaterów, inne czytanie nie ma tutaj sensu. Katarzyna we współpracy z Wydawnictwem Marginesy