Przypadek F.

Ingeborg Bachmann (1926–1973) to jedna z najważniejszych figur dwudziestowiecznej literatury austriackiej. Jej twórczość, na którą składają się dwie powieści: niniejsza oraz „Malina”, kilka zbiorów opowiadań oraz dwa tomy wierszy, ukształtowała wrażliwość autorów tej miary, co Peter Handke, Elfriede Jelinek, Thomas Bernhard czy Christa Wolf. W swojej prozie Bachmann podejmowała konsekwentny wysiłek poszerzania granic języka. Uważała, że niemiecki został nieodwracalnie uszkodzony przez wirusa zbrodni – stąd każda próba wyrażenia istotnych ludzkich doświadczeń staje się u niej polem heroicznej walki ze słowem. „Przypadek F.”, choć niedokończony, uchodzi za jedno z jej największych osiągnięć pisarskich. W gęstej od sugestywnych obrazów formie autorka tropi na ulicach Wiednia, w mieszczańskich salonach, gabinetach lekarskich i małżeńskich sypialniach obecność totalitarnej przemocy. Pokazuje, że nie skończyła się ona wraz z politycznym upadkiem faszyzmu, lecz przetrwała w codziennych relacjach opartych na dominacji i psychicznej opresji. Pisarka dokonuje tu również rozliczenia z psychoanalizą, która w jej ujęciu okazuje się nie tyle terapią, ile kolejnym narzędziem służącym do uciszania i szufladkowania kobiet. Główną bohaterkę, Franziskę, poznajemy w momencie ucieczki przed mężem – szanowanym wiedeńskim psychiatrą, który przez lata systematycznie wmawiał jej chorobę, okradając ją z tożsamości i wpędzając w szaleństwo. Czy podróż na pustynię, poza granice skażonej zbrodniami białego człowieka Europy, przyniesie Franzisce wyzwolenie? „Przypadek F.” to subtelna analiza gaslightingu, napisana na długo przed tym, zanim pojęcie to zadomowiło się w naszych umysłach. Przede wszystkim jednak – w swojej fragmentarycznej, rwanej formie – to najpełniejsza literacka opowieść o traumie, jaką kiedykolwiek stworzono.