Przygody K

Przygody K są zaskakującą opowieścią o najzwyklejszej rzeczywistości. Bohaterowie niespodziewanie pojawiają się i znikają, żyją w świecie porwanym, składającym się z porozrzucanych skrawków obrazów, kręcących się na wietrze, w niezrozumiałej i doskwierającej rzeczywistości, z której nie ma wyjścia. K pragnie pozbyć się egotycznej tożsamości, szuka miejsc, leżących „poza zasadą ego”… Takie przewartościowanie jest krokiem w stronę wolności wewnętrznej, osobistej, pogodnej – wyzwalającej od megalomanii, samouwielbienia i chełpliwości. Od siebie. Nie ma tu moralizowania, ideologizowania lub wysnuwania ocen. Rzecz jest zabawna i poważna zarazem. I literacka w świetnym stylu. Przygody K Krzysztofa Gedroycia wyróżniają się niecodzienną formą literacką, będącą zapisem doświadczeń współczesnego bohatera, który stawia sobie niezwykłe i karkołomne pytanie poznawcze: czym jest otaczająca nas rzeczywistość? Czy rzeczy są takie, na jakie wyglądają? Autor zapytuje także o rudymentarne kwestie, dotyczące literatury, a zwłaszcza o konstrukcję osoby bohatera/narratora, przedstawionego, jako „to K”. Taki zabieg zwraca uwagę na możliwość innego traktowania podmiotu literackiego, niż ma to miejsce w typowych ujęciach w literaturze narracyjnej. Kieruje uwagę czytelników w stronę namysłu nad sposobem pojmowania ludzi przez siebie samych. (Typowe JA zostaje zastąpione przez „nieosobowe” ONO.) W rozpoznawaniu ludzi przez siebie samych autor upatruje ponadczasową wartość określającą jakość życia i konstruowania świata na sposób „nie–ego–centryczny”, jednakże bez jakichkolwiek moralizatorskich roszczeń. Nawiązuje w tym do najświetniejszych ujęć tego tematu, chociażby przez Aldousa Huxleya w ubiegłym wieku. Autor przedstawia, w sposób nad wyraz współczesny, poszukiwania filozoficzne i literackie w tej dziedzinie (np. zapytania ontologiczne filozofii współczesnej, inspirowanej filozofią Wschodu, lub poszukiwania „olśnień” na gruncie literackim w późnej twórczości Edwarda Stachury – Się, Fabula rasa, Oto). Nie są to wywody filozoficzne ani dociekania naukowe. Przygody K są literaturą, którą świetnie się czyta. Która tematycznie przestawia żywot K, podróżującego pociągiem pomiędzy Białymstokiem a Warszawą, która oprócz warstwy potoczystej, bieżącej, zmysłowej i lokalnej, pełnej szczegółowych opisów problematyki białostockiej, otwiera rozległe przestrzenie umysłu. I w każdym ludzkim doświadczeniu dostrzega szansę najważniejszego rozpoznania: kim naprawdę jestem? Małgorzata Niedzielko