Bookfolio

POEMAT EPICKI „NASZYCH” CZASÓW Wiesława Ptaszyk zadebiutowała jako poetka przed dwoma laty (2019) tomem „Gdzie powraca moje słowo”. Zarówno on, jak i dokumentalne „Jaśki. Wspomnienia o rodzinie Przybylskich z Bukowca” – wydane w 2020, są – wraz z tomem wierszy „Przenikanie” (2021) – kolejną pieśnią o przeszłości. Poetka jest z wykształcenia historykiem, ale w swoim pisaniu skupia się na historii własnej rodziny. Ostatni zbiór wierszy zanurza się w przeszłość bodaj najgłębiej, bo na cztery pokolenia wstecz. Czym jest tytułowe „przenikanie”? To nie tylko rzewne czy sentymentalne wspominanie „dawnych lat”. To nie tylko próba odszukania i zapisania „dawnego” – jak pisze poetka w wierszu „Gdy zegar myli godziny”: …z pierwszych sylab odczytam / historie // minione mamy w garści…”. Nie są to także tylko pogłębione refleksje nad „dawnym”, które możemy odnaleźć np. w wierszu otwierającym zbiór pt. „dolina Mogilnicy”: „…czuję ciężar kamiennych żaren / ból krzyża w cieniu kurhanów…”. Na marginesie – jaką perspektywę dla myśli otwierają te stwierdzenia! Ta poezja to przede wszystkim wnikanie w czas i przestrzeń, próba zaistnienia w istnieniu tamtego świata, tamtych ludzi. Mamy to explicite wyrażone w wierszu „cicha trzy”: …wędruje / z domu do domy // adres ten sam…”. Poetkę interesują przecięcia płaszczyzn: czasu i miejsca. Obrazki – monologi – dialogi Wiersze opowiadają o codziennych zdarzeniach, przypominają losy bohaterów (przodków poetki),zapisują sytuacje, wypowiedzi, rozmowy. Historia świata pojawia się tylko w migawkach – o ile dotyczy kogoś z tej rodziny (środowiska przez lata osadzonego w dolinie Mogilnicy). Mamy tu zbiór potocznych powiedzonek, mądrości życiowych czy fragmenty modlitw. Wiersz „na swoim na pańskim” opowiada o pasieniu przez dzieci krów: „…gałgany gałgańskie / wychodźcie na pańskie…”. Z kolei „życzenia” to refleksja dotycząca spotkania; teść mówi do zięcia: „…na kościele krzyż na stodole wrona / winszuję ci twojego patrona…”. Opowiastka pt. „adorator hrabiny” traktuje o wiejskim dziwaku: „…a dokąd to tak lecicie / a do ujejskiej hrabiny…”. Z kolei „prapra” to scenka prawie magiczna: Kazimierza od pewnego czasu nie opuszczało przeczucie dzisiaj umrę biegnij Julka po rentę… Mamy też codzienne obrazki, które uzyskują wieloznaczne, a nawet symboliczne znaczenie. „za pierwszym zakrętem” to alegoria charakteryzująca „tamtych” – kobiety i mężczyzn. Te pierwsze: „…wszędzie chodziły pieszo… / …przemierzały utarte ścieżki…”. Ci drudzy: „…na rower / i ślad się urywał”. I chyba najpiękniejszy wiersz o małżeńskiej miłości młodych pt. „dwojaki”. objechał całą okolicę zanim znalazł pracę w pałacu na tyle blisko domu żeby z glinianego naczynia nie uciekało ciepło wychodzili sobie naprzeciw w mig znikały kartofle popijane maślanką przydrożna kapliczka stoi do dziś Ten wiersz pisany prostym językiem (jak większość utworów w tym zbiorze) niesie tak mocne, piękne i uniwersalne przesłanie! Ale – czy takimi słowami można powiedzieć tak wiele tylko pisząc o czasach, które już „były”? Historia i historia Wiersz otwierający zbiór nosi tytuł „dolina Mogilnicy” i zapowiada to, o czym będą kolejne: „…porosłe trawą szyny / i zardzewiały most kierują / myśli na boczny tor // ku pamięci pokoleń / rozpiętej na gasnącym niebie”. Ale nawet użycie trochę oficjalnego, trochę górnolotnego sformułowania „pamięć pokoleń” nie wprowadza w tę poezję powagi, naukowego dystansu Historii. Każdy kolejny zapis poetki zakorzeniony jest w codzienności życia, losach i upływie czasu mierzonego cyklem: narodziny, ślub, rodzina, śmierć. Odmienności są tylko lokalnym zwyczajem, rzadko osobniczą odmiennością, czasem działaniem „żaren historii świata”. Jednak ta prywatna wyprawa staje się – przez autentyzm przekazu – cząstką wędrówki wielu z nas. Pisze Wiesława Ptaszyk w wierszu zamykającym zbiór, a skierowanym do pradziadka Franciszka: …twoim spojrzeniem obejmuję wszystkie kurhany nim fiolet zasnuje niebo stracimy z oczu pamięć. Pamięć jest jednak ulotna, nawet ta zatrzymana w zapisie, ożywa tylko wtedy, gdy ktoś ją zechce odczytać, przyjąć wyzwanie „zobaczenia” czy zrozumienia. Polecam te wiersze. Bogdan Zdanowicz Wiesława Ptaszyk – Przenikanie (Wyd. Tomasz Kowalczyk, Lublin 2021).

Klimat książki

Głęboka, intymna podróż w przeszłość, skupiona na losach konkretnej rodziny i lokalnej społeczności, łącząca codzienność z metafizyką przemijania.

W skrócie

  • Wyraziste postacie
  • Silne emocje
  • Skłania do myślenia
  • wolne tempo

Tropy

  • motyw przodków
  • obrazowanie wiejskie
  • przenikanie czasu

Trudne tematy: śmierć

Szczegóły

Rok wydania
2021
Liczba stron
80 str.
Wydawnictwo
Tomasz Kowalczyk
Język
polski
Format
papier
Gatunek
poezja
ISBN
9788395366857

Opinie czytelników

Oceń tę książkę

0/10

Kiedy przeczytana?

2026-11-19

Oceniona książka trafi na półkę Przeczytane.

Bezpłatne konto Bookfolio

Dodaj „Przenikanie" do swojej półki

Załóż darmowe konto i miej swoje lektury, oceny oraz postępy w jednym miejscu. Dołącz do grona zadowolonych czytelników, którzy już wiedzą, co przeczytali i co chcą przeczytać.

Trzy półki czytelnicze

Przeczytane, Teraz czytam i Chcę przeczytać. Uporządkuj swoje książki w sekundy.

Oceny i recenzje

Skala 1-10, prywatne notatki, ulubione cytaty. Wracaj do swoich opinii kiedy chcesz.

Statystyki i wyzwania

Ustal roczny cel czytelniczy i obserwuj jak rośnie liczba przeczytanych stron.

Rekomendacje i grafiki

Odkrywaj kolejne tytuły i generuj estetyczne podsumowania roku w książkach.