Przedśmiercie

Sierpień 1941 r., małe miasteczko Czystopol na lewym brzegu Kamy -- nędzne, brudne, zakurzone, jakich wiele w głębi Rosji; takie samo jak położone nie opodal Jełabuga, gdzie w tymże miesiącu i roku odebrała sobie życie wielka rosyjska poetka Marina Cwietajewa. W tej to scenerii rozgrywa się akcja wstrząsających zapisków Lidii Czukowskiej, która była świadkiem ostatnich tygodni życia Cwietajewej -- świadkiem jej tragicznej rozterki i próżnych wysiłków znalezienia jakiejkolwiek pracy, jakiegokolwiek miejsca w tej strasznej rzeczywistości. W archiwum Lidii Czukowskiej zachował się karteluszek pisany ręką Cwietajewej na kilka dni przed śmiercią: Do Rady Funduszu Literackiego Proszę przyjąć mnie do pracy w charakterze pomywaczki w otwierającej się stołówce Funduszu Literackiego. 24 sierpnia 1941 r. Marina Cwietajewa. W październiku 1990 r. Lidia Czukowska została pierwszą laureatką nowej nagrody imienia A. Sacharowa ,, Za odwagę cywilną w literaturze".