Prawosławie w Sandomierzu i okolicy

Jest wiele miejsca na mapie Polski, które mało kto może kojarzyć z Prawosławiem. Podobnie często rzecz się ma z kojarzeniem Polski jako krajem wyłącznie rzymskokatolickim. Tymczasem ani nasz kraj nie jest państwem jednolitym wyznaniowo, ani też łatwo jest znaleźć na naszej mapie większe miasto bez współczesnych bądź przeszłych śladów Cerkwi prawosławnej. Dobrym tego przykładem może być najnowsza publikacja Wydawnictwa Warszawskiej Metropolii Prawosławnej pt. Prawosławie w Sandomierzu i okolicy autorstwa sandomierskiego historyka dra Piotra Sławińskiego. W swej książce autor porusza zagadnienia funkcjonowania społeczności prawosławnej w samym Sandomierzu oraz szeroko rozumianej okolicy. Tym samym sięga do starych, często zupełnie zapomnianych kart historii Prawosławia w Polsce, co wydaje się być szczególnie ważne z punktu widzenia wiernych prawosławnych, żyjących w naszym kraju w znacznej części w diasporze. Prezentowana książka stanowi z jednej strony szczegółowy (a niekiedy bardzo drobiazgowy),dokumentacyjny opis funkcjonowania Cerkwi prawosławnej w Sandomierzu i regionie w okresie od końca XVIII w. do czasu I wojny światowej. Z drugiej zaś strony publikacja ta stanowi swojego rodzaju hołd wyznawcom Prawosławia, którzy w niemałej społeczności zamieszkiwali te tereny w XIX i na początku XX wieku. Tym samym, jak napisał w recenzji wydawniczej prof. Wiesław Caban, „dr Piotr Sławiński, w oparciu o lokalną dokumentację źródłową przygotował pracę, która jest ważnym etapem w badaniach nad dziejami Prawosławia, nie tylko w Sandomierskiem, ale w Królestwie Polskim w XIX wieku”. W swojej pracy autor najpierw omawia dzieje sandomierskich parafii prawosławnych, następnie przedstawia historię świątyń, portret zbiorowy duchownych, społeczność wiernych prawosławnych, szkolnictwo rosyjskie na terenie Sandomierza oraz miejsce prawosławnych w lokalnej społeczności sandomierskiej, po czym dokonuje opisu cmentarzy prawosławnych w samym Sandomierzu jak i okolicznych miejscowościach. W drugiej części książki znajduje się obszerna bibliografia oraz dwa aneksy, z których jeden stanowi skrupulatnie opracowany katalog zachowanych prawosławnych nagrobków wzbogacony ich fotografiami oraz schematami umiejscowienia na tym czy innym cmentarzu. Należy zaznaczyć, że szata graficzna – liczne fotografie, schematy oraz tabele, należy do silnych stron publikacji. Całość opracowania kończą streszczenia w języku angielskim i rosyjskim, indeksy nazwisk, nazw geograficznych i administracyjnych oraz spis tabel. Podsumowując należy stwierdzić, że omawiana praca ma znaczenie nie tylko regionalne ale i ogólnopolskie. Rekomendując ją do lektury nie tylko historykom, ale również osobom zainteresowanych bogatym dziedzictwem Prawosławia na terenach współczesnej Polski, należy podkreślić, że o dużej wartości pracy zaświadczać też mogą nazwiska dwóch jej recenzentów: prof. Wiesława Cabana oraz prof. Antoniego Mironowicza.