Prawdziwa historia Jeffreya Watersa i jego ojców

Jul Łyskawa stworzył powieść nietuzinkową, nowatorską, zaskakującą swoją wyjątkową formą. W pierwszej chwili, niespodzianką dla mnie okazała się mnogość zastosowanych w niej gatunków literackich, przyznam się, że na początku trochę mnie to oszołomiło. Jednak po kilku przeczytanych rozdziałach, zrozumiałam zamysł i celowość takiego przedsięwzięcia. Dodam, że Jul Łyskawa zastosował również w poszczególnych rozdziałach zmienność stylów oraz narratorów, a także zindywidualizował język wypowiedzi każdego z nich. Forma napisanej powieści to jedno, jednak najważniejsza w utworze jest jego treść. To ona decyduje o mocy jego przekazu, wywoływanych emocjach i skłonieniu czytelnika do refleksji nad jej przesłaniem. I wszystko to w „Prawdziwej historii Jeffreya Watersa i jego ojców” znalazłam i to w dawce forte. Była bowiem, i moc i, emocje i przesłanie, a nawet dużo więcej. Na poziomie treści powieści zostałam zaskoczona przez autora niebanalnym pomysłem na fabułę, zaskakującą kreacją jednego z głównych bohaterów oraz amerykańskością, którą wyczuwa się tu bardzo dobitnie. Książka ta bowiem miejscem akcji i stworzonym przez autora klimatem oraz stylem napisania powieści przypomina mi utwór literatury amerykańskiej. Jul Łyskawa uraczył mnie niezwykłe ciekawą sagą rodzinną, która toczy się w fikcyjnym amerykańskim miasteczku Copperfield. Akcja książki rozciąga się od 1898 do 2022 roku, podczas których poznajemy rodzinę Hartów zajmującą się, z pokolenia na pokolenie stolarką, oraz ich losy na przestrzeni mijających lat. Opowieść rozgałęzia się na osoby związane bliższymi i dalszymi relacjami z rodziną Hartów, tworząc na tle okolicznych lasów i wzgórz, piękną mozaikę ludzkich losów. Zauroczył mnie stworzony przez autora małomiasteczkowy klimat amerykańskiej prowincji, gdzie wszyscy się znają, wymieniają, standardowe, ale bardzo miłe, grzecznościowe pozdrowienia i zapytania. Gdzie życie mieszkańców osadzone jest na kilku stałych – barze u Pięknego Mela, z serwowanym tam tak samo pysznym od lat plackiem z wiśniami, stacji lokalnego radia, redakcji miejscowej gazety, kościoła i hotelu. Bardzo ważnym elementem scalającym kompozycyjny i gatunkowy pozorny miszmasz, jest jeden z bohaterów. To postać bardzo wyróżniająca się na tle, stworzonego dla potrzeb powieści, spokojnego i stabilnego Copperfield. Żeby za dużo nie zdradzać przyszłym czytelnikom, ten z wyjątkową fantazją wykreowany bohater nie jest człowiekiem, jest to wytwór pracy ludzkich rąk, a więc jest to przedmiot, rzecz materialna, powstała właśnie w Copperfield. W tej miejscowości mieszkają również ojcowie nietuzinkowego bohatera, a właściwie jego twórcy, miejscowy drwal oraz rzeźbiarz (ujawnienie się tajemniczego bohatera ogółowi społeczeństwa będzie miało duży wpływ na życie osobiste jego „ojców”). Wykreowana przez autora zaskakująca, drewniana postać jest wyjątkowa, bo posiada ludzkie cechy i umiejętności. Posiada również imię i nazwisko, przedstawia się on się jako Jeffrey Waters. Drewniany bohater nie tylko jest chodzący i mówiący, ale też odczuwający ból, mający marzenia, pragnący żyć własnym życiem. Jest on sprawdzianem dla czytelniczej wyobraźni, a także umiejętności zapanowania przez niego nad strachem przed nieznanym oraz lekcją akceptacji i tolerancją wszelakich odmienności. Wraz z wprowadzeniem do książki Jeffreya Watersa, Jul Łyskawa stawia przed czytelnikiem retoryczne pytania odnośnie granic wolności, etyczności zadawania bólu i ciernienia usprawiedliwianych wykonywania badań w imię nauki. Dzięki pojawieniu się w powieści Jeffreya, autor ma ponadto możliwość ukazania współczesnej Ameryki, a nawet wykracza daleko poza jej terytorium, ukazując tym samym obraz współczesnego społeczeństwa, roli mediów i ich oddziaływania na postrzeganie i tworzenie rzeczywistości. Dzięki mediom właśnie, nieczłowieczy bohater stworzony w Copperfield, staje się gwiazdą o globalnym zasięgu. Ten wątek doprawił autor odrobiną ironii oraz szczyptą humoru. „Prawdziwa historia Jeffreya Watersa i jego ojców” to powieść dopracowana, niezależnie od tego z jakiej perspektywy na nią spoglądniemy. Nie ma tu mowy o przypadkowości w konstrukcji utworu, czy użyciu środków artystycznych. Chociaż książka z pozoru wydawać by się mogła być chaotyczną, jest ona, jak dla mnie, całością doskonałą, tworzącą niepowtarzalną kompozycję. Nie ma się zresztą czemu dziwić, jak sam autor ujawnił w jednym z wywiadów, napisaniu powieści poświęcił siedem lat swojego życia. Debiut Jula Łyskawa zostanie ze mną na długo, pozostawiając w pamięci wyjątkowego bohatera, pięknie opowiedzianą sagę rodzinną, klimat amerykańskiej prowincji oraz niebanalną, wieloelementową kompozycję utworu. Książka będzie również ze mną jeszcze przez jakiś czas, ponieważ nie mamy tu właściwie zakończenia powieści. Wiele wątków pozostaje otwartych, a ja obecnie staram się stworzyć swoje zakończenie, co jest dla mnie bardzo ciekawym doświadczeniem. Polecam!