Powiastki filozoficzne

Popis myśliciela prawdziwego, czyli świadomego i zdystansowanego. Mistrzowsko kąsa Wolter tych, którzy wciskają ludziom ciemnotę. Poziom obniża się tylko na moment za sprawą "Człowieka o czterdziestu talarach", gdzie autor atakuje swych oponentów w sposób prostacki i samego siebie niegodny; już w kolejnej opowiastce, czyli "Białym byku", wznosi się jednak z powrotem na wyżyny, skąd chłoszcze rózgą ironii fanatyków, niegodziwców, a niekiedy i tych, którzy mu osobiście podpadli. Nie ulega wątpliwości, od kogo uczył się z tak dobrym skutkiem Anatol France. Nie ulega też wątpliwości, która instytucja jest głównym celem krytyki, nawet jeśli większość opowiastek podana jest w smakowitym, dalekowschodnim sosie. Opus magnum zbioru, czyli "Kandyd", poza prześmiewczym zderzeniem filozofii optymizmu ze zgrzebną rzeczywistością i władzą przypadku nad losem człowieka, przynosi rys antyutopijny - społeczność mlekiem i miodem płynącej krainy Eldorado ze zdziwieniem przyjmuje informację, że ludzie mogą się różnić poglądami. Uczyć i bawić - tę dewizę wprowadza Wolter w czyn ze swadą, energią i niespotykaną już dziś harmonią.