Poszukiwana

W pierwszej części cyklu, zatytułowanej „Zdradzona”, mieliśmy możliwość poznania losów trzech sióstr oraz ich bliskich, zamieszkałych na Kresach. Historię rodziny Szymańskich śledzimy od roku 1930, kiedy nad Europą krąży widmo kolejnej wojny, a na wschodnich rubieżach Polski zaczyna dochodzić do konfliktów między Polakami, Żydami, Ukraińcami i Ormianami. Na tle tych wydarzeń, między siostrami Aldoną i Łucją, powstał ostry konflikt, który stał się fundamentem fabuły całej trylogii. W „Poszukiwanej” Wojciech Dutka zaprasza nas ponownie na Kresy, tym razem roku 1941, tuż po niemieckim ataku na ZSRR. Druga cześć cyklu, podobnie jak poprzednia, ma również drugą płaszczyznę czasową, w której autor przenosi czytelników do Nowego Jorku i Warszawy, do późnych lat 60 tych XX wieku. W „Poszukiwanej” zastajemy rodzinę Szymańskich w rozsypce. Zawierucha wojenna, a także dokonane przez niektórych członków rodziny wybory, przesądziły o tym, jak potoczyły się ich losy. A te, dla niektórych z nich, były wyjątkowo dramatyczne. Tak jak „Zdradzona”, tak i „Poszukiwana” to powieści rozbudowane, wielowątkowe, z wyjątkowo obrazowym i szczegółowym tłem historycznym i społecznym. Wojciech Dutka nie tyko powraca w drugim tomie do trudnego tematu nieporozumień między mieszkańcami Kresów różnych narodowości, ale także nasilenia się działań nacjonalistycznych ze strony Ukraińców. Autor pokazał w „Poszukiwanej” także różne oblicza wojny i ludzkich losów z nią związanych. Wraz z bohaterami powieści doświadczamy trudów życia Polaków w łagrach oraz ich drogi powrotnej po ogłoszonej amnestii, dramatów ludności żydowskiej odizolowanej w gettach, proces tworzenia się armii polskiej w ZSRR, działania eksterminacyjne Niemców mające na celu pozbycie się osób z chorobami psychicznymi, aresztowania elit intelektualnych we Lwowie, przygotowywanie się Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i jej zbrojnego ranienia – Ukraińskiej Armii Powstańczej do walki o wolność i czystość narodowościową Ukrainy, a także wiele innych autentycznych wydarzeń okresu II wojny światowej. W cyklu „Rodzina Szymańskich” Wojciech Dutka wykroczył poza granice powieści historycznej jako gatunku literackiego. Autor mocno w „Poszukiwanej” skręcił w kierunku fantastyki, znajdziemy w powieści dużo mistycyzmu, zjawisk nadprzyrodzonych - znacznie więcej niż w poprzedniej części serii. Połączenie powieści historycznej, mocno osadzonej na faktach i realiach opisanych czasów z fantastyką, wydawać by się mogło nie do pogodzenia. Jednak zapewniam, że Panu Wojciechowi udało się to znakomicie - dzięki takiemu miksowi gatunków powstał niezwykły, jedyny w swoim rodzaju utwór, o niepowtarzalnym klimacie i aurze tajemniczości. Postaci nierealne są w utworze zwiastunami nadchodzących dramatów, a także opoką dla bohaterów znajdujących się w trudnej sytuacji. Chociaż mamy tu również przedstawiony świat metafizyczny oparty na schemacie walki dobra ze złem. Dużo miejsca autor poświęca też zmysłowi udziału, którym obdarzeni są Łucja i Maciej. W powieści Pan Wojciech pokazuje nam, jaki wpływ na nasze działania i dokonywane wybory ma ideologia (tu – ideologia socjalizmu, nacjonalizmu niemieckiego i ukraińskiego). Jak jej spotęgowana siła, wyrażana w ilości jej zwolenników, może wpłynąć na morale jej entuzjastów, a nawet większej grupy społecznej. Z tego, co wywnioskować możemy po lekturze książki, ideologia działa na zasadzie koła zamachowego, raz wprowadzona w ruch, nabiera własnego pędu, ukierunkowuje sposób myślenia i działania na długi czas. „Poszukiwana” to powieść ponadprzeciętnie emocjonalna, przede wszystkim ze względu na przedstawienie w niej trudnych losów bohaterów, a także ich uczuć (nie zawsze pozytywnych) kierowanych względem innych. Dlatego współodczuwać możemy podczas lektury ich chęć dokonania zemsty, ich uczucie zazdrości, upokorzenia, rozczarowania, bezsilności czy panicznego strachu. Druga część cyklu, dosadniej niż pierwsza, skłania do refleksji nad powojenną traumą i jej wpływem na kolejne lata życia bohaterów. Książka pozostawia czytelnika z przemyśleniami o wytrzymałości ludzkiego ciała i psychiki na stany bezpośredniej możliwości utraty życia, upodlenia, długotrwałego lęku i niepewności jutra. Skutki dramatycznych przeżyć możemy dokładnie zaobserwować na podstawie losów poszczególnych bohaterów rodziny Szymańskich. Zarówno „Zdradzona”, jak i „Poszukiwana” zrobiły na mnie piorunujące wrażenie. Jestem nimi zachwycona, oczarowana, skradły one moje czytelnicze serce. To piękna saga rodzinna, osadzona w niezwykle trudnych realiach historycznych, pełna detali świata przedstawionego, ale też wzbogacona magią i wyjątkowym klimatem. Wojciech Dutka po raz kolejny spisał się na medal, łącząc w swojej powieści kunszt literacki z dostępnym przekazem prawdy historycznej. Z niecierpliwością wyczekiwała będę trzeciej, ostatniej części cyklu „Rodziny Szymańskich”. Jestem ciekawa jak potoczyły się dalsze losy bohaterów, bo w „Poszukiwanej” autor nie odkrył bowiem jeszcze przed czytelnikami wszystkich tajemnic dotyczących wykreowanych postaci.