Pomocnik historyczny nr 7/2022. Biografie. Szwedzi na polskim tronie
Pomocnik historyczny nr 7/2022. Biografie. Szwedzi na polskim tronie
W głębokim peerelu dla wielu Polaków Szwecja była symbolem opiekuńczego państwa dobrobytu; marzyło się o niej, emigrowało do niej. W pewnych kręgach krążyło wówczas gorzkie powiedzenie: Trzeba było nie bronić się pod Jasną Górą. Byłaby tu wówczas Szwecja, a nie PRL. W polskiej pamięci historycznej obrona Częstochowy jest punktem kulminacyjnym tzw. szwedzkiego potopu, podobnie jak związane z tym śluby lwowskie Jana II Kazimierza (odnowione po wiekach w postaci ślubów jasnogórskich). Umyka przy tym potocznej uwadze kontekst: wspomniany monarcha był jednym z trzech elekcyjnych władców na polsko-litewskim tronie wywodzących się ze szwedzkich Wazów, a sam potop został przez nich sprowokowany w związku z pretensjami do szwedzkiej korony. Taka słodko-kwaśna dynastia? W Rzeczpospolitej Obojga Narodów Wazowie to zaledwie dwa pokolenia: ojciec z synami. Rządzili 81 lat. Niewiele, jeśli porównać ich z Jagiellonami, którzy utrzymali się na tronie o ponad 100 lat dłużej. W Szwecji Wazowie sprawowali władzę co prawda 131 lat, ale jeśli zestawić ich z np. potężnymi Habsburgami austriacko-hiszpańskimi, wydają się meteorytem na dynastycznym niebie Europy. A jednak zdążyli się zaznaczyć. Zdecydowanie lepiej wypadli w Szwecji, którą modernizowali i z zapałem wypychali z peryferii ku centrum europejskich wydarzeń politycznych. Co prawda obarczyli swoich następców, Wittelsbachów, pustym skarbcem i nadmiernie rozrośniętą armią, ale zostawili im też państwo znacznie bardziej nowoczesne, zintegrowane i z aspiracjami do mocarstwowości. Bilans w Rzeczpospolitej nie wypada tak dobrze, pod ich berłem nie rozkwitła. Wazowie identyfikowali rację stanu z interesem dynastycznym. Ze szwedzkiego potopu wyłoniło się państwo zdewastowane gospodarczo i demograficznie. Degradacja rozpoczęła się też w innych obszarach. Dramatycznie podupadł autorytet króla. I zaczęło się psucie systemu parlamentarnego: przenoszenie ciężaru prowadzenia polityki z sal sejmowych do koterii magnackich, kariera liberum veto. Ostatni z Wazów postawił na system klientalny, grał z arystokracją wbrew szlachcie, szukając wsparcia na dworze francuskim. Konsekwencja – wojna domowa z krwawym finałem. Stracono szansę na reformy. Prezentujemy rodzinę Wazów toczącą ze sobą wojny. Rodzinę, w której widoczne były choroby psychiczne, niezrównoważenie, depresje. Obie linie skończyły tak samo – dobrowolną abdykacją władców. A wszystko to na tle Europy wstrząsanej militarnymi konfliktami, podzielonej religijnie – podobnie jak ta polsko-szwedzka dynastia, której część wyznawała luteranizm, a część katolicyzm. Czasopismo z bogatą infografiką, na którą składają się mapy, zdjęcia i reprodukcje dokumentów z epoki. Każde wydanie to monograficzny obraz wybranego okresu z historii Polski, Europy i świata. „Pomocnik Historyczny” opatrzony mottem „Przeszłość ma wielką przyszłość” ukazuje się jako wydanie specjalne „Polityki” od 2006 r. Każde wydanie „Pomocnika Historycznego” to zestaw kilkudziesięciu tekstów składających się na monograficzny obraz wybranego okresu z historii Polski, Europy i świata. Nietuzinkowym opowieściom o ludziach i zdarzeniach z przeszłości towarzyszą bogate materiały infograficzne – mapy, zdjęcia i reprodukcje dokumentów z epoki. Jolanta Zarembina Redaktor wydania Leszek Będkowski Redaktor Pomocników Historycznych Jerzy Baczyński Redaktor naczelny POLITYKI
Szczegóły
- Data wydania
- 9 listopada 2022
- Wydawnictwo
- Polityka
- Język
- polski
- Format
- papier
- Cykl
- Pomocnik historyczny Polityki
- Gatunek
- czasopisma
- ISBN
- 9772391771272
Inne książki autora
(307)Opinie czytelników
Oceń tę książkę
Kiedy przeczytana?
Oceniona książka trafi na półkę Przeczytane.
Dodaj „Pomocnik historyczny nr 7/2022. Biografie. Szwedzi na polskim tronie" do swojej półki
Załóż darmowe konto i miej swoje lektury, oceny oraz postępy w jednym miejscu. Dołącz do grona zadowolonych czytelników, którzy już wiedzą, co przeczytali i co chcą przeczytać.
Trzy półki czytelnicze
Przeczytane, Teraz czytam i Chcę przeczytać. Uporządkuj swoje książki w sekundy.
Oceny i recenzje
Skala 1-10, prywatne notatki, ulubione cytaty. Wracaj do swoich opinii kiedy chcesz.
Statystyki i wyzwania
Ustal roczny cel czytelniczy i obserwuj jak rośnie liczba przeczytanych stron.
Rekomendacje i grafiki
Odkrywaj kolejne tytuły i generuj estetyczne podsumowania roku w książkach.