Polska Partia Socjalistyczna w latach 1944-1948

Polska Partia Socjalistyczna (określenia: koncesjonowana, lubelska, powojenna) – partia polityczna utworzona we wrześniu 1944 na terenach będących pod kontrolą PKWN przez część działaczy Robotniczej Partii Polskich Socjalistów, m.in. Edwarda Osóbkę-Morawskiego, Bolesława Drobnera i Stefana Matuszewskiego. Do niej przyłączyła się część działaczy PPS-WRN (Józef Cyrankiewicz, Stanisław Szwalbe),a także inni, powracający do Polski po wojnie z zagranicy (np. Oskar Lange, Henryk Jabłoński). Była członkiem powstałej w 1944 roku z inspiracji PPR Komisji Porozumiewawczej Stronnictw Demokratycznych. Od wiosny 1945 r. do „koncesjonowanej” PPS zaczęli napływać dawni pepeesowcy w wyniku czego rozrosła się od kilku tysięcy członków w 1944 r. do ponad 600 tysięcy w połowie 1947 roku. Ścierały się w niej koncepcje równoprawnych sektorów gospodarki (państwowy, spółdzielczy i prywatny),handlu spółdzielczo-prywatnego, humanizmu socjalistycznego (Czesław Bobrowski, Julian Hochfeld, Jan Mulak) z programem bliskim PPR (gospodarka i handel w całości upaństwowione, kolektywizacja rolnictwa) i dążeniem do zjednoczenia obu partii (Cyrankiewicz, Matuszewski). 15 grudnia 1948 nastąpiło połączenie, a faktycznie włączenie PPS do Polskiej Partii Robotniczej i utworzenie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Przed zjazdem zjednoczeniowym w ciągu paru tygodni usunięto z PPS 82 tysiące osób, co łącznie z poprzednimi czystkami, które objęły od początku roku ponad 100 tysięcy członków, oznaczało pomniejszenie PPS o jedną czwartą