Polacy i ziemie polskie w dobie wojny krymskiej

"Zapomniana wojna krymska była wojną polską. I wiedzieli to pradziadowie sto pięćdziesiąt czy sto lat temu. Wydarzenia dwóch dwudziestowiecznych wojen światowych przesłoniły tę, którą Polacy w XIX w. nazywali wojną wschodnią. Wojna krymska była wojną polską, albowiem od Morza Bałtyckiego po stepy Ukrainy na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej czekano… Czekano, że wkroczą od południa czerwone spodnie (Francuzi) lub od północy desant z okrętów (Anglicy). Czekali ci – nie nazbyt liczni wśród elit polskich – którzy tworzyli ruch niepodległościowy, polską Irredentę. Dlaczego przeciwnicy Rosji nie wkroczyli? Dlaczego polscy niepodległościowcy byli nieliczni, dlaczego nie doszło do wybuchu powstania w momencie, zdałoby się na pierwszy rzut oka, wyjątkowo dogodnej koniunktury międzynarodowej? Staramy się w naszej książce udzielić, choć częściowej, odpowiedzi na te pytania." Jerzy W. Borejsza (fragment z Słowa wstępnego)