Podmiot, system, nowoczesność

Nowoczesność późna - refleksywna musi uporać się nie tylko z przemaganiem zewnętrznego, ale przede wszystkim ze zwalczaniem skutków ubocznych samej siebie. Nie oznacza to, iż owe przednowoczesne troski zniknęły, przestały istnieć. Samoorganizacja materii, nieludzka dynamika bytu nie znikna. Receptą nie jest ucieczka w kwietystyczne zamknięcie w stylu Foucaulta i jego estetyki egzystencji czy Heideggera i jego Gelassenheit. Rozwiązaniem nie jest też ślepy decyzjonizm, wola realizowania się we wszystkim. Warunkiem sprawstwa w drugiej, refleksyjnej nowoczesności jest aktywna, samozarządzająca się zbiorowość, która zaryzykuje drogę w stronę innej nowoczesności.