Peanatema

W tej powieści Neal Stephenson nadał fantastyce zupełnie nową jakość. I nie chodzi tu nawet o zalety przedstawionych światów z całym bogactwem detali i odniesień. Amerykański pisarz w sposób oryginalny wykorzystał elementy łączące sf i fantasy. Bo z lieteratury fantasy mamy tu koncepcję świata o wielu tysiącach lat historii pełnej wojen, upadających imperiów i przewrotów lecz nikt chyba nie wątpi,że rdzeń tego dzieła zasadza się na przesłankach charkteryzującej rasowe sf. Mamy więc tu planetę Arbre podobną do Ziemi, także zamieszkiwaną przez ludzi, podzieloną jednak na świat sekularny(świecki – bardzo przypominający ziemską codzienność) i matemowy, złożony z odseparowanych murami od świeckiego matemów i koncentów, gdzie w quasi klasztornym stylu żyją odizolowani uczeni poświęcający się studiowaniu nauk ścisłych i filozoficznych teorii. Ta niezwykle ciekawa konstrukcja arbryjskiej rzeczywistości sprzyja wprowadzeniu wielu nośnych koncepcji. „Peanatema” to pajęczyna utkana z fizyki kwantowej, filozofii, kosmologii i innych pasjonujących dziedzin. Rozległa erudycja autora sprzęgnięta z bogatą wyobraźnią tworzy efekt kalejdoskopu, w którym jak w magicznym lustrze przegląda się czytelnik brnący przez misternie skonstruowane fantazmaty. Tu „science” i „fiction” spotykają się na najwyższym poziomie. Genialna powieść pisarza o nieogarniętej inwencji.