Ostatnia minuta. Pieszo przez antropocen

Antropocen, to epoka geologiczna okres (możliwy w przyszości do prześledzeniach w profilu geologicznym),gdzie dominujący jest wpływ naszego gatunku na środowisko i oblicze planety. Sam termin wciąż jeszcze wzbudza emocje wśród geologów (Międzynarodowa Unia Nauk Geologicznych wciąż jeszcze oficjalnie go nie uznała) i stratygrafów, bo czyż można nazywać epoki w trakcie ich trwania, czy można obserwować na żywo ich początki i końce? Spacerujemy więc - czasem wręcz dosłownie - wraz z Tomaszem Ulatowskim przez naszą współczesność i przyglądamy się jej z namysłem, zapuszczając się na osi czasu i do zamierzchłej przeszłości w historii świata, i do wielu scenariuszy jego potencjalnej (a naszej w nim) przyszłości. O ile nasza codzienność nie jawi się nam źle (wszak to najlepsze czasy - te, w których żyjemy),to już scenariuszy optymistycznych naszej przyszłości brak. I to głównie naszej jako gatunku czy utrzymania współczesnych proporcji ziemskiej biomasy, bo wątpliwości nie ma, że planeta najazd Homo sapiens przetrwa i tylko “przemodeluje” skład swej biosfery. Książka jest efektem wielu lat pracy Autora: jego podróży, artykułów pisanych do popularnych dzienników czy innych czasopism, lektury prac naukowców z wielu dziedzin oraz rozmów z nimi. Pisana jest na pewnym poziomie ogólności, przez co - przy dość uczciwym potraktowaniu zagadnień - jest przystępna dla czytelnika o niespecjalistycznej wiedzy. Straszy. Czyż można w ogóle mówić o świecie współczesnym i nieodległej jego przyszłości bez niepokoju bądź grozy? Czy można żyć na poziomie eksploatacyjnym, jak gdybyśmy dysponowali 1,6 Ziemi (w krajach uprzemysłowionych i wysokotechnologicznych - jakbyśmy mieli 3,5 Niebieskich Planet do przeżarcia)? Z pewnością wielu czytelników zaskoczy, dlaczego tak istotne są badania arktycznych rejonów naszego globu i jak kluczowe są one dla długofalowych zmian klimatycznych? A może ciekawszą jest metafora planety jako dynama czy nakręconej sprężyny, gdzie do jej “trwałego” naładowania (paliwa kopalne, energia geotermalna, biomasy organicznej i pływów morskich) corocznie dodawana jest pewna ilość energii “doładowującej” ten akumulator (cykl rocznej produkcji biomasy),a całej energii tej nakręconej sprężyny wystarczy jeszcze - przy obecnym poziomie eksploatacyjnym - na… tysiąc lat. Dla lubiących zaś skale czasowe - interesującym może okazać się fakt, że po niespełna piętnastu tysiącach lat od rewolucji neolitycznej (przejścia do gospodarki rolnej) nasz gatunek stoi u progu kolapsu cywilizacyjnego. Nie on pierwszy i nie on ostatni - wszak obecnie na Ziemi żyje ok. 1% gatunków zamieszkujących ją kiedykolwiek. Choć może i niewielka objętościowo, to książka Tomasza Ulanowskiego jest dziełem dość kompleksowym i kompletnym. Porusza wiele z zagadnień przyrodniczych składających się na nasz świat i w nich przemian wprowadzanych doń właśnie przez nas. Stanowi też wynik wieloletnich badań, obserwacji, podróży i namysłów Autora, więc dostajemy sporą dawkę tematów do przemyślenia. I szereg lektur po pogłębiania informacji o tych bardziej nas interesujących fragmentach tutejszej całości. Polecam.