Ostatni świadek. Historie strażników hitlerowskich skarbów

Zgromadziłam niemal wszystkie książki Joanny Lamparskiej. Dlaczego? Bo nikt tak pięknie nie pisze o Dolnym Śląsku jak ona. Nawet w najbardziej zapadłych wioskach, największych “dziurach zabitych dechami” potrafi wynaleźć coś zabytkowego, tajemniczego, fascynującego. Książka “Ostatni świadek. Historie strażników hitlerowskich skarbów” opowiada o skarbach, poukrywanych przez nazistów w róznych zakątkach Dolnego Śląska. Tych skarbów przez duże S (sztabki złota, działa sztuki, biżuteria) jak i tych małych (sztućce, dokumenty, fotografie, figurki itp.) , które ludzie odnajdywali na strychach, w piwnicach, odkopywali w ogródkach jeszcze długo po zakończeniu wojny. Wiadomo, że te skarby gdzieś są. Część się odnalazła, a reszta (jak osławiony Złoty Pociąg czy Bursztynowa Komnata) nadal rozpala wyobraźnię poszukiwaczy skarbów. Przy okazji pisania o skarbach, odkrywany różne tajemnice ciekawych turystycznie miejsc usytuowanych na Dolnym Śląsku czyli zamków, pałaców, dworków, podziemnych sztolni. Lektura jest tak naprawdę zbiorem ciekawostek z okresu II wojny światowej, związanych z tym regionem. Sama mieszkam w Legnicy, studiowałam we Wrocławiu, często jeżdżę na wycieczki po zamkach, pałacach, zrujnowanych rezydencjach, więc te wszystkie informacje są dla mnie, jako rodowitej Dolnoślązaczki bardzo interesujace. W moim odczuciu książki nie należy traktować jako źródła historycznego, gdyż sporo zamieszczonych tutaj informacji opiera się na listach, które przychodziły do redakcji “Słowa Polskiego”, w której pracowała Joanna Lamparska, na zeznaniach mieszkańców Dolnego Śląska, którzy przeżyli wojnę. Nie znalazłam tu niezbitych dowodów na to, że opisywani ludzie są rzeczywiście strażnikami skarbów i że jakieś drogocenne skrzynie z kosztownościami leżą gdzieś zakopane. Wszystko to jest bardziej legendą niż prawdą historyczną, a póki co nikt nie potrafi udowodnić, że jakieś drogocenne skarby są ukryte w konkretnym miejscu. Tak jak pisze w książce, obecnie badacze dysponuja nowoczesnym sprzętem, georadarami, więc gdyby w wytypowanych miejscach coś się faktycznie znajdowało, to z pewnością by to odnaleziono. Dlatego ksiażkę potraktowałam jako zbiór ciekawostek zgromadzonych przez podróżników, eksploatorów, poszukiwaczy skarbów. Przez pasjonatów historii i naszego regionu. Takie nasze dolnośląskie Indiana Jones. Jeśli ktoś liczy na jakieś konkrety historyczne, to może się rozczarować, natomiast jeśli kogoś intersują tajemnice z przeszłości, ciekawostki, opowiastki, legendy, to będzie się przy tej książce dobrze bawił. Treść jest ciekawa, a wszystko czyta się jak sensacyjną powieść przygodową. Było też kilka fragmentów, które mnie nieco nużyły, ale ogólnie lekturę odebrałam bardzo pozytywnie. Dużym plusem są liczne fotografie, szkoda tylko, że wszystkie czarno – białe, bo nie oddają piękna przedstawionych na nich miejsc jak chociażby pałacu w Kmieńcu Ząbkowickim. A na przykład fotka zburzonego po wojnie Wrocławia widziałam po raz pierwszy i zrobiła na mnie duże wrażenie. Najbardziej wstrząsający okazał się dla mnie fragment, w któym opisano dewastację pałacu w Kamieńcu Ząbkowickim przez naszych “wyzwolicieli” czyli armię radziecką, a już totalnie dobił mnie opis zbeszczeszczenia zwłok synka Marianny Orańskiej, księcia Albrechta oraz jego żony i synów. Zwłoki tych ludzi brutalnie wytaszczono z mauzoleum, znajdującego się w pałacowym parku i to jak je potraktowano budzi grozę, niechęć, niedowierzanie. Na szczęście potem ktoś pozbierał te ciała i z powrotem umieścił w trumnach. Wielkimi krokami zbliża się wiosna, czyli zacznie się czas wycieczek, weekendowych wyjazdów. A Dolny Śląsk, bogaty w liczne zabytki, słynący z Doliny Zamków i Pałaców jest idealnym miejscem do zwiedzania. Książka może inspirować do odwiedzenia konkretnych miejsc, więc zanim zaplanujemy wycieczkę, może warto najpierw coś o nich przeczytać? A książki Joanny Lamparskiej są w takich sytuacjach niezastąpione.