Pierwsze pełne polskie tłumaczenie dzieła Mateusza Pretoriusza z 1688 roku. Kim byli Goci? Skąd pochodziła ich nazwa? Gdzie znajdowała się ich najdawniejsza siedziba? Czy Gotów należy łączyć ze Scytami, Sarmatami, Swebami, Getami i ludami zamieszkującymi ziemie między Bałtykiem, Wisłą, Dunajem i Morzem Czarnym? Na te pytania próbował odpowiedzieć Mateusz Pretoriusz, historyk i historiograf królewski Jana III Sobieskiego, w monumentalnym dziele Orbis Gothicus. Wydana w Oliwie w 1688 roku książka była próbą odtworzenia dziejów Gotów na podstawie ogromnego korpusu źródeł antycznych, średniowiecznych i nowożytnych. Niniejszy tom udostępnia ten tekst polskiemu Czytelnikowi. GOCI, SCYTOWIE, SARMACI, SWEBOWIE Pierwsza księga Orbis Gothicus prowadzi Czytelnika przez niezwykle rozległy świat dawnych nazw, ludów i krain. Pretoriusz analizuje kolejno: pochodzenie nazw Gotów i Getów oraz ślady tych nazw w różnych częściach Europy, pochodzenie i wielkość ludu gockiego, granice starożytnej Germanii i Teutonii, siedziby Gotów w Skandii i Szwecji, Swebów i Swebię oraz ich związki z Gotami, Cymbrów, Wenedów i Estów, Bałtyk, wyspy Baltia, Abali, Sambia i Glessaria, Scytów i Scytię, ludy Scytii oraz Celtów i Celto-Scytów, siedziby Gotów w Dacji, Panonii, Mezji, Tracji, Ilirii, Italii, Grecji, Galii, Hiszpanii i Frygii, położenie i granice Sarmacji, Wisłę jako jedną z głównych rzek Sarmacji, ludy zamieszkujące jej brzegi, Jazygów, Amazonki, Borystenitów i inne ludy sarmackie, wreszcie zasadnicze pytanie: czy Getowie i Goci byli jednym ludem? To nie jest więc książka poświęcona wyłącznie Gotom. To próba zbudowania wielkiej geografii historycznej świata, który Pretoriusz określa jako Gocję Sarmacką. HISTORIA PRZEZ GEOGRAFIĘ Jednym z najważniejszych założeń Pretoriusza jest przekonanie, że historii nie można oddzielić od geografii. Autor uważa geografię za podstawowe narzędzie historyka: aby właściwie zrozumieć wędrówki ludów, wojny, granice i dawne królestwa, trzeba najpierw ustalić, gdzie znajdowały się opisywane przez źródła krainy, rzeki, morza i ludy. Dlatego Orbis Gothicus jest jednocześnie dziełem historycznym, geograficznym i historiograficznym. SETKI DAWNYCH ŚWIADECTW Pretoriusz nie buduje swojej narracji na jednym źródle. W prologu wymienia dziesiątki autorów, których wykorzystuje lub z którymi konfrontuje swoje ustalenia: Herodota, Pyteasza, Ptolemeusza, Pliniusza, Strabona, Pomponiusza Melę, Diodora Sycylijskiego, Ammiana Marcellina, Jordanesa, Prokopiusza, Kasjodora, a także kronikarzy średniowiecznych i historyków nowożytnych, wśród nich Kadłubka, Długosza, Kromera, Krantza, Olafa Magnusa, Saxona Gramatyka, Helmolda, Adama z Bremy, Laziusa i wielu innych. Dzięki temu książka pokazuje nie tylko poglądy samego Pretoriusza, ale także świat źródeł, z którego korzystał historyk XVII wieku. NIE TYLKO PRZEKŁAD Polskie wydanie zostało przygotowane w taki sposób, aby Czytelnik mógł śledzić nie tylko samą narrację, lecz również jej źródłowe zaplecze. Przypisy identyfikują osoby, miejsca i dzieła, objaśniają odniesienia geograficzne i historyczne, wskazują źródła przywoływanych informacji oraz zaznaczają miejsca, w których identyfikacje Pretoriusza są problematyczne lub nie znajdują potwierdzenia w zachowanych przekazach. To pozwala czytać Orbis Gothicus na dwóch poziomach: jako dzieło historyczne XVII wieku oraz jako świadectwo tego, jak uczony swojej epoki rekonstruował najdawniejsze dzieje Europy. DLACZEGO WARTO SIĘGNĄĆ PO TĘ KSIĄŻKĘ? Orbis Gothicus nie daje Czytelnikowi gotowego, współczesnego modelu dziejów Gotów. Daje coś innego: dostęp do materiału, na którym pracował historyk XVII wieku. Pretoriusz zestawia ze sobą źródła, nazwy, lokalizacje, tradycje i przekazy dotyczące władców oraz ludów. Czasem przyjmuje określoną identyfikację, czasem przedstawia kilka konkurencyjnych stanowisk, a niekiedy polemizuje z wcześniejszymi autorami. Dzięki temu książka pozwala zobaczyć, jak przed nowożytną przebudową historiografii wyglądała próba odtworzenia dziejów północnej i środkowo-wschodniej Europy. Nie jest to współczesna synteza napisana na podstawie Pretoriusza. To sam Pretoriusz — po raz pierwszy w pełnym polskim przekładzie, wraz z aparatem pozwalającym Czytelnikowi kontrolować jego wywód. DLA KOGO? Dla osób zainteresowanych: historią Gotów, Getów i Sarmatów, dziejami Europy Północnej i Środkowo-Wschodniej, historią Bałtyku i Sarmacji, starożytną geografią, dawnymi kronikami i historiografią, historią idei i sposobów opisywania przeszłości, źródłami dotyczącymi Gotów, Scytów, Swebów i Wenedów, historiografią polską i pruską, dawnymi mapami, nazwami geograficznymi i identyfikacją starożytnych ludów. ZAWARTOŚĆ TOMU Mateusz Pretoriusz, Orbis Gothicus. Swebia, Scytia i Sarmacja Księga I 216 stron Pełny przekład z łacińskiego wydania: Orbis Gothicus Id Est Historica Narratio Omnium Fere Gothici Nominis Populorum Origines, Sedes, Lingvas, Regimen, Reges, Mores, Ritvs Varios, Conversionem Ad Fidem... Oliwa, 1688 Tłumaczenie i opracowanie: Piotr Kalinowski ISBN 978-83-65324-94-8 TO KSIĄŻKA DLA CZYTELNIKA, KTÓRY CHCE ZOBACZYĆ ŹRÓDŁA, A NIE TYLKO GOTOWĄ OPOWIEŚĆ O PRZESZŁOŚCI. Orbis Gothicus pozwala wejść w świat historyka XVII wieku i prześledzić jego próbę odpowiedzi na jedno z najtrudniejszych pytań dawnej historiografii: gdzie znajdował się świat Gotów — i kim właściwie byli ludzie, których starożytni i średniowieczni autorzy nazywali Gotami, Getami, Scytami, Sarmatami i Swebami?
Szczegóły
- Data wydania
- 27 września 2026
- Liczba stron
- 224 str.
- Wydawnictwo
- Wydawnictwo Piotr Kalinowski
- Język
- polski
- Format
- papier
- Gatunek
- historia
- ISBN
- 9788365324948
Opinie czytelników
Oceń tę książkę
Kiedy przeczytana?
Oceniona książka trafi na półkę Przeczytane.
Dodaj „Orbis Goticus. Swebia, Scytia i Sarmacja" do swojej półki
Załóż darmowe konto i miej swoje lektury, oceny oraz postępy w jednym miejscu. Dołącz do grona zadowolonych czytelników, którzy już wiedzą, co przeczytali i co chcą przeczytać.
Trzy półki czytelnicze
Przeczytane, Teraz czytam i Chcę przeczytać. Uporządkuj swoje książki w sekundy.
Oceny i recenzje
Skala 1-10, prywatne notatki, ulubione cytaty. Wracaj do swoich opinii kiedy chcesz.
Statystyki i wyzwania
Ustal roczny cel czytelniczy i obserwuj jak rośnie liczba przeczytanych stron.
Rekomendacje i grafiki
Odkrywaj kolejne tytuły i generuj estetyczne podsumowania roku w książkach.