Bookfolio

Opowieści kobiet z rodzin górniczych

Monika Glosowitz

biografia, autobiografia, pamiętnik

,,W „Pamiętnikach kobiet z rodzin górniczych” wybrzmiewają konkretne głosy, których nikt nie komentuje, nie zagaduje, nie opisuje, nie tłumaczy w imieniu autorek. Głosy te dopowiadają się nawzajem, oświetlają, powtarzające się doświadczenia wybrzmiewają jak refreny, przykuwając naszą uwagę w miejscach wspólnych przeżyć, akcentując elementy historii zbiorowej. Afirmowana jest w tych opowieściach przede wszystkim siła kobiet, ich sprawczość i solidarność w obliczu gospodarczych, społecznych, narodowościowych, etnicznych tragedii, zapaści i konfliktów". (Monika Glosowitz) Kiedy kobieta zabiera głos, historia Śląska nabiera nowej głębi. Żony, matki, córki górników – przez dekady pozostawały w cieniu, a ich siła była fundamentem regionu. Teraz nadszedł czas, by je usłyszeć. „Opowieści kobiet z rodzin górniczych” pod redakcją Moniki Glosowitz (wydanie II uzupełnione i poprawione na podstawie książki „Pamiętniki kobiet z rodzin górniczych” z 2023 roku) to zbiór narracji, który powstał jako efekt trzyletniego projektu badawczo-literackiego, mającego na celu oddanie głosu osobom, które przez dekady pozostawały na marginesie oficjalnej historii górnictwa. Autorki – kobiety związane z rodzinami górniczymi – samodzielnie formułują swoje wspomnienia, wybierają własny język i styl opowieści, świadomie zaznaczając to, co dla nich najistotniejsze. Książka nie ogranicza się do klasycznej formy pamiętnika – obok prozy pojawiają się tu także wiersze, notatki, a nawet przepisy – tworząc różnorodną i poruszającą mozaikę kobiecych doświadczeń. Wspólnym mianownikiem tych historii są dwa czynniki: płeć i klasa, które wyznaczają perspektywę i tematyczną oś całego tomu. Publikacja stanowi ważny kontrapunkt dla dominującej, męskiej narracji o górnictwie – tej utrwalonej w konkursach pamiętnikarskich czy literaturze instytucjonalnej. Oddając głos kobietom – żonom, matkom, córkom – książka ujawnia, jak bardzo ich codzienna praca, determinacja i emocjonalny wysiłek były kluczowe dla funkcjonowania przemysłu i życia społecznego regionu. Opowieści te nie są komentowane ani interpretowane z zewnątrz – same się dopowiadają, uzupełniają, a ich powtarzające się motywy wybrzmiewają niczym refreny historii zbiorowej. To nie tylko publikacja literacka, ale też akt przywracania pamięci i godności – wyrazisty, świadomy gest wobec systemowego wymazywania kobiecego wkładu w historię Śląska i jego górniczego dziedzictwa. ,,Kiedy byłam bajtlem, nie zdawałam sobie sprawy, jak bardzo nasze życie, rodzin górniczych, różni się od życia innych rodzin. W końcu obracałam się głównie w towarzystwie dzieci górników, więc towarzyszyły nam te same emocje, mieliśmy podobne doświadczenia. Przygotowując się do sesji zdjęciowych, czytałam opowieści napisane przez bohaterki projektu z wypiekami na twarzy. W wielu tych historiach odnajdowałam skrawki swojej, ale też mojej mamy i babci, historii. Wróciły wspomnienia… Nazod byłach w dōma! Jestem niezwykle wdzięczna, że mogłam wziąć udział w tym projekcie, w ramach którego w końcu to kobiety opowiadają o życiu w cieniu gruby". (Karolina Jonderko) ,,Ta książka to niezwykła podróż w rejony geologiczno-metafizyczne. Geologiczne, bo te biografie to swoiste „szkice węglem”: kopalnie dawały pracę pokoleniom mężczyzn, a gdy ich zabrakło – także kobiet. Węgiel utrzymywał przy życiu, ale dwojako zmieniał poczucie czasu. Raz dlatego, że – jak pisze jedna z autorek – nim był antracyt, najlepszy rodzaj węgla kamiennego, był węgiel brunatny, a jeszcze wcześniej torf. Czas geologiczny nie pasuje do czasu ludzkiego. Jest zbyt długi, bezmierny, nie na miarę ludzkiego życia. Dwa – gdyż we wszystkich tych opowieściach dzień układał się rytmem początku i końca szychty, a między tymi dwoma punktami był strach; kto przyjmował się do pracy w kopalni, musiał podać numer telefonu osoby, którą trzeba powiadomić o wypadku. Ten dojmujący lęk, nasłuchiwanie dzwonka do drzwi, sprawiał, że na życie kobiet padał cień katastrofy. „Ile już końców świata przeżyłam”, zastanawia się jedna z nich. Losy tych węglo-życiopisarek to dzieje radzenia sobie z katastrofą. Także z tą, którą przynosiła na Śląsk historia z jej okrutnymi wojnami i bezwzględnym ideologicznym terrorem. Historia sztrykuje i hekluje swoim ściegiem te indywidualne losy: raz po raz czytamy o tych, którzy nie powrócili z wojny, potem o tych, których wywieziono do Rosji i którzy też nie wrócili. Śląsk to także dzieje samotności kobiet, ale – jak dowodzi ta książka – przede wszystkim to dzieje ich dzielności w obliczu zagrożenia. Końce były dla nich początkami. Nie poddawały się". (prof. dr hab. Tadeusz Sławek)

Klimat książki

Poruszający zbiór kobiecych świadectw, który przywraca pamięć o roli kobiet w kulturze i historii górniczego Śląska.

W skrócie

  • Wyraziste postacie
  • Skłania do myślenia
  • Silne emocje
  • umiarkowane tempo

Tropy

  • głos wykluczonych
  • życie w cieniu
  • dziedzictwo pokoleniowe

Trudne tematy: śmierć, wojna, terror polityczny, tragedie rodzinne

Szczegóły

Data wydania
18 listopada 2024
Liczba stron
272 str.
Wydawnictwo
Biblioteka Śląska
Język
polski
Format
papier
Gatunek
biografia, autobiografia, pamiętnik
ISBN
9788367152792

Opinie czytelników

Oceń tę książkę

0/10

Kiedy przeczytana?

2026-11-20

Oceniona książka trafi na półkę Przeczytane.

Bezpłatne konto Bookfolio

Dodaj „Opowieści kobiet z rodzin górniczych" do swojej półki

Załóż darmowe konto i miej swoje lektury, oceny oraz postępy w jednym miejscu. Dołącz do grona zadowolonych czytelników, którzy już wiedzą, co przeczytali i co chcą przeczytać.

Trzy półki czytelnicze

Przeczytane, Teraz czytam i Chcę przeczytać. Uporządkuj swoje książki w sekundy.

Oceny i recenzje

Skala 1-10, prywatne notatki, ulubione cytaty. Wracaj do swoich opinii kiedy chcesz.

Statystyki i wyzwania

Ustal roczny cel czytelniczy i obserwuj jak rośnie liczba przeczytanych stron.

Rekomendacje i grafiki

Odkrywaj kolejne tytuły i generuj estetyczne podsumowania roku w książkach.