Ojczyzna

Wybór opowiadań, napisanych w latach 1960-1988, a będących literackim dokumentem lat 1960-1970. Całością tomu rządzi tytułowe pojęcie ojczyzny, wokół którego gmatwają się problemy tożsamości, przynależności i alienacji. Nerwem ożywiającym dramaturgię opowiadań jest motyw nieustannych wygnań i powrotów. Sześć utworów pochodzi z debiutu książkowego Ekipa "Antygona" (1963). Buszujący w Niemczech to pierwotny tytuł Buszującego po drogach, ostatniego utworu, jaki powstał w Polsce przed wyjazdem autora do Ameryki; ukazał się on w "Twórczości" (lipiec 1967) pod zmienionym przez cenzurę tytułem i z innymi zmianami. Końcowe i najważniejsze opowiadanie, Ojczyzna, ukazało się już w paryskiej "Kulturze". Ojczyzna jest pojęciem względnym, niejednoznacznym, niełatwym do zdefiniowania. Związkiem wymagającym lojalności obustronnej, tego, co Amerykanie nazywają two-way street, i – jak każda miłość – nietrwałym. Henryk Grynberg