Ojciec Brown. Księga wszystkich spraw

Zapomnijcie na chwilę o wielkich detektywach w pelerynie i z lupą. Zapomnijcie o Holmesie, który patrzy na świat jak na laboratorium pełne śladów i odcisków palców. Wyobraźcie sobie za to małego, okrągłego, niepozornego księdza w sutannie, z wielkim parasolem pod pachą i miną wiecznego dobrodusznego wujaszka. Wygląda, jakby przyszedł tylko coś pobłogosławić i pogadać o pogodzie. A jednak to on, właśnie on, rozplątuje najplugawsze zbrodnie, zanim zdążycie mrugnąć okiem. Witajcie w świecie Ojca Browna! W jednym grubym tomie zebrały się wszystkie opowiadania Chestertona o tym skromnym duszpasterzu, który jest chyba najdziwniejszym detektywem w historii literatury kryminalnej. Nie używa mikroskopu ani chemicznych analiz. Nie śledzi śladów butów na mokrej trawie. On po prostu… wchodzi w duszę mordercy. Stawia się na jego miejscu, wyobraża sobie, co czuł, czego się bał, czego pożądał – i nagle wszystko staje się jasne. Bo jak sam mówi: „Pan uważa przestępstwo za straszne, ponieważ nigdy by go pan nie popełnił. Ja uważam, że jest straszne, ponieważ mógłbym je popełnić”. I tu zaczyna się cała zabawa. Każde opowiadanie to mała, precyzyjnie skonstruowana pułapka. Zaczyna się od idyllicznym angielskim miasteczkiem, które wygląda jak z pocztówki – aż tu nagle trup w bibliotece, skradziony relikwiarz, znikający milioner czy morderstwo w zamkniętym pokoju, którego klucza nikt nie ruszał. Dochodzenie prowadzi policja, dziennikarze, arystokraci… a w tle kręci się ten śmieszny ksiądz, który zadaje pozornie naiwne pytania i od czasu do czasu mruga do Was okiem, jakby chciał powiedzieć: „No dalej, spróbujcie sami zgadnąć”. Rzadko kiedy zgadniecie. A gdy już Chesterton Was zaskoczy (a zaskoczy prawie zawsze),poczujecie dokładnie to, co opisuje autor: mieszankę zachwytu i lekkiej złości, że rozwiązanie leżało pod samym nosem, tylko trzeba było patrzeć nie na dowody, lecz na człowieka. Do tego dochodzi humor – ten charakterystyczny, angielski, suchy i błyskotliwy, którym Chesterton sypie jak z rękawa. Są tu ironie tak celne, że parskniecie śmiechem w najmniej oczekiwanym momencie. Są też momenty głębokie, niemal filozoficzne, bo Ojciec Brown nie łapie tylko przestępców – on próbuje ratować ich dusze. I właśnie ta kombinacja – intelektualnej gry z Wami i chrześcijańskiej wielkoduszności – sprawia, że książki smakują zupełnie inaczej niż zwykłe kryminały. To nie są historie o karze. To są historie o prawdzie i miłosierdziu. O tym, że najstraszniejsza zbrodnia nie jest największa wtedy, gdy jest krwawa, lecz wtedy, gdy jest zimna, wyrachowana i usprawiedliwiana „wyższymi racjami”. I że nawet największy grzesznik może jeszcze usłyszeć te najpiękniejsze słowa: „Zaprawdę powiadam ci, dziś będziesz ze mną w raju”. Jeśli lubicie klasyczne, uczciwe kryminały, w których autor nie oszukuje, tylko gra z Wami fair, jeśli cenicie sobie inteligencję, dowcip i odrobinę duchowej głębi pod przykrywką parasola i sutanny – to jest książka właśnie dla Was! Czyta się ją jednym tchem, choć tom jest gruby. Można po jednym opowiadaniu, można po trzy naraz. Najlepiej z filiżanką herbaty, w fotelu i przy zgaszonym świetle – dokładnie tak, jak lubi Ojciec Brown. Gorąco polecam! Nawet jeśli nie jesteście wierzący – i tak pokochacie tego księdza. A jeśli jesteście… cóż, wtedy zrozumiecie, dlaczego jest on jednym z najwspanialszych detektywów, jakich kiedykolwiek stworzono. Tylko pamiętajcie: kiedy już skończycie ostatnie opowiadanie i odłożycie książkę, przez chwilę będziecie patrzyli na ludzi wokół siebie trochę inaczej. Bo Ojciec Brown ma rację. Zawsze moglibyśmy być na ich miejscu. Dziękuję za zaufanie i egzemplarz do recenzji od wydawnictwa @wydawnictworeplika (współpraca reklamowa) 🩷.