Odyseja

Dla jakichś tajemnych przyczyn „Odyseja” podoba mi się bardziej od „Iliady”. Być może rzecz tkwi w pełnym frazeologicznych skarbów tłumaczeniu Siemieńskiego, znakomitym mimo niepotrzebnych rusycyzmów. Może ujęła mnie starogrecka zasada gościnności, tak pięknie ukazana w praktyce. A może po prostu, choć to przecież właściwość całego świata starożytnego, nie samej „Odysei”, tak silnie przemawia do mnie, jako kryptoromantyka, wizja życia, którego bóstwa są oczywistym, codziennym elementem i co rusz objawiają się poprzez działanie, a nie milczą jak dziś, tak że mało kto już w nie wierzy. Przyznam też z niejakim wstydem, że pozwoliłem sobie na lekturę powierzchowną i nakierowaną na ordynarną przyjemność, bez dokopywania się do archetypów, których odbicie można znaleźć w niemal całej późniejszej literaturze. W tym odczytaniu nawet motyw życia jako podróży zyskuje u Homera dość dosłowną egzemplifikację, skoro podróż trwa tego życia istotny kawał. Idąc dalej w tym duchu, muszę konsekwentnie dojść do wniosku, że Odyseusz nie powinien tak bardzo uskarżać się na swój los, skoro był podejmowany z honorami przez największych władców swej epoki, mógł liczyć na ciągłe wsparcie z pewnością nie najpośledniejszej spośród mieszkanek Olimpu, a w końcu, co może nawet najistotniejsze, robił za seksualnego niewolnika nimfom i boginiom. Potrafię przedstawić sobie dwie lub trzy osoby – zarówno z historii świata realnego, jak i literatury – które chętnie by się z nim zamieniły. I choć daleki jestem zarówno od idealizowania starożytnych, jak i uważania „Odysei” za wierny opis życia sprzed dwudziestu ośmiu wieków, pozostaję z wrażeniem, że jednak panowało wówczas ciut więcej sprawiedliwości, a ciut mniej hipokryzji, którą uosabia współcześnie szpetna nowomowa i nazywanie gówna czekoladą. W tamtych realiach jawi się kłamczuch Odys i jego środki do zdobycia sławy oraz zaszczytów jako wyjątek, nie reguła. Ale przekonanie o wyższości poprzedzających epok nad obecną charakterystyczne jest, o dziwo, dla wszystkich epok i musi być wobec tego postrzegane jako mocno naiwne. Czego innego można się jednak spodziewać po gościu, który próbuje czytać „Odyseję” dosłownie?