O podstawie moralności

W takim stanie rzeczy nie od rzeczy będzie powtórzyć słowa mędrca: "Prawdziwą moralność obraża zdanie, że istoty bezrozumne (a więc zwierzęta) są rzeczami i wskutek tego mogą być traktowane jako środki, które nie są zarazem celami" (58). Doskonały i najbardziej wartościowy ustęp o prawach zwierząt można przeczytać od 129 do 135 strony. "Bez wątpienia zniechęcająco działa myśl, że los etyki, nauki tak bezpośrednio dotyczącej naszego życia, jest równie nieszczęśliwy jak los nieociekłej metafizyki, i że od chwili zapoczątkowania jej przez Sokratesa, po tylu nieustannych wysiłkach, jest ona ciągle jeszcze zmuszona poszukiwać swej pierwszej zasady" (15). "Według [psychologii racjonalnej] człowiek składa się z dwóch całkowicie różnych substancji: z materialnego ciała i niematerialnej duszy. Platon jako pierwszy z filozofów postawił ten dogmat w sposób formalny i starał się go dowieść jako prawdę przedmiotową" (50). "Przy czym o ile mnie się zdaje, różnica między natura a przeznaczeniem [u Platona w Menonie] odpowiada mniej więcej różnicy między fizycznym a metafizycznym" (139). ### "Dlatego udzielę moralistom paradoksalnej rady: aby zanim zaczną budować etykę, najpierw przyjrzeli się samemu życiu ludzkiemu" (80). "Trzeba się wczytać w historie kryminalne i w opisy sytuacji anarchii, aby poznać, czym jest właściwie człowiek pod względem moralnym. Te tysiące, które w naszych oczach spokojnie obcują ze sobą, są niczym innym, jak stadem wilków i tygrysów, którym tylko nałożono kaganiec" (87). Schopenhauer antyoświeceniowy: "Złemu człowiekowi złość jest równie wrodzona jak żmii wydrążone zęby i pęcherzyk z jadem, i podobnie jak żmija nie może się pozbyć swego jadu, tak zły człowiek nie może się pozbyć swej złości" (138). Zreflektowanie wg. Schopenhauera: "Tymczasem to ja, które w jego subiektywnym wyglądzie dochodzi do takich olbrzymich rozmiarów, w obiektywnym - kurczy się prawie do zera, a mianowicie do jakiejś jednej bilionowej cząsteczki żyjącej ludzkości" (90). "Plan mój wymagał, abym najpierw wziął pod rozwagę" (93). "Po dotychczasowych niezbędnych przygotowaniach przechodzę teraz do..." (97). "ponieważ pojęcia przeciwne oświetlają się nawzajem, przeto..." (16). "Nazywamy 'nieludzkim' tego, kto wydaje się go [współczucia] pozbawiony] wyrazu zaś 'ludzkość' używamy często jako synonimu litości, współczucia" (105). "Chociaż na świecie jest bardzo wiele rozmaitych religii, to jednak stopień moralności albo raczej niemoralności, jakie panują w rozmaitych miejscach, nie wykazuje różnic, które odpowiadałyby różnicom wyznań, ale jest mniej więcej wszędzie jeden i ten sam" (124). "Wpływ religii na moralność był i jest właściwie bardzo nieznaczny" (125). "Stoicy, Seneka (De clem., II, 5),Spinoza (Eth., IV),Kant (Krytyka praktycznego rozumu),po prostu odrzucają i potępiają samo współczucie" (136). Difficile est satiram non scriber.