Nieuchwytni

Znany dziennikarz śledczy napisał książkę o sławnych sprawach kryminalnych w PRL-u, które nigdy nie zostały rozwiązane. Przy okazji dostajemy świetny obrazek codziennej i szarej rzeczywistości naszej ojczyzny w latach 50., 60. i 70. To taki trochę antykryminał, bo w klasyce gatunku mamy triadę: zbrodnia-śledztwo-wykrycie sprawcy, a u Semczuka brakuje trzeciego elementu mimo olbrzymich wysiłków milicji. Opisuje Semczuk między innymi sławny napad na konwój przewożący utarg z warszawskiego CDT do banku w grudniu 1964 r. Bandyci zastrzelili z zimną krwią jednego z konwojentów, a drugiego ciężko ranili, zrabowali ponad milion trzysta tysięcy złotych, sumę astronomiczną na ówczesne czasy. Pisze autor o olbrzymim chaosie panującym na miejscu zbrodni zaraz po napadzie, na przykład zadeptano wtedy prawie wszystkie ślady. Wielka była też ilość błędów milicji w czasie śledztwa, które zostało zresztą zakrojone na olbrzymią skalę; „Stu dwudziestu oficerów stworzyło kilkadziesiąt różnych hipotez dotyczących napadu i ucieczki sprawców. Teraz koordynują pracę kilku tysięcy funkcjonariuszy milicji i ormowców.” Może ta gigantomania była jedną z przyczyn porażki, bo sprawców napadu nigdy nie odnaleziono. Inną sławną a nigdy nierozwiązaną sprawą jest porwanie w 1957 r. Bogdana Piaseckiego, syna prominentnego polityka, Bolesława Piaseckiego. Mimo olbrzymich nakładów i pracy milicji, sprawców nigdy nie udało się wykryć. Odnaleziono natomiast po roku ciało Bogdana, został zabity tuż po porwaniu. I znów, w tej sprawie uderza bałagan w śledztwie, krzyżowanie się kompetencji, bo postępowanie prowadziły jednocześnie milicja i ubecja. No cóż, to samo życie, a nie kryminał, w którym jeden genialny detektyw rozwiązuje samotnie zagadkę morderstwa. Mamy też historię niepokornego milicjanta, porucznika Grochala z Rzeszowa, który prawdopodobnie wpadł na trop sprawców napadu na konwój z 1964 r., ale władze milicyjne nie pozwoliły mu kontynuować śledztwa, bo podejrzani mieli duże znajomości i wpływy w kręgach milicyjno-ubeckich. Przy okazji dowiadujemy się o skali patologii panującej w rzeszowskiej komendzie w latach 70., myślę, że podobnie było w innych komendach wojewódzkich. Czy teraz w policji jest lepiej, mam nadzieję... Czy wytypowani przez Grochala podejrzani byli sprawcami napadu na konwojentów z CDT i porwania syna Piaseckiego? Tego nie dowiemy się nigdy, ale poszlaki są mocne. Reasumując: dostaliśmy ciekawy, czasami przegadany reportaż pokazujący, że jest trochę zagadek zabójstw, które nigdy nie zostają wykryte, ale to nie powieść kryminalna tylko samo życie.