Mundur

Jak zostać "szwejem"? I co to jest lub kto to jest, do cholery, ten „szwej”? Marek Ławrynowicz w swej wydanej kilka lat temu powieści „Mundur” przedstawia gotową receptę na to jak można było zostać "szwejem" i przeżyć wojsko. Obawiam się, że większości czytelników młodszego pokolenia w książce tej natknie się na zagadki nie do rozwikłania. Kto to jest „profos”, co to znaczy „zomz” co to jest „fala” czy „orbita”? Dla starszego pokolenia, wychowanego jeszcze w PRL-u, a szczególnie dla tych którzy odbyli obowiązkową wówczas służbę wojskową będzie to powrót do lat młodości i do wspomnień. Ławrynowicz w swej powieści opisuje rok zmagań młodego chłopaka po studiach, inteligenta, Pawła Zabłockiego, prawdopodobnie alter ego autora, który próbuje przetrwać w absurdalnym dla niego świecie. Powołany do wojska w latach 70-tych, za czasów Edwarda Gierka, w głębokim PRL-u. Pełna humoru, czasami absurdalnego, ale prawdziwa. I mówię to na podstawie własnych doświadczeń w Ludowym Wojsku Polskim. I powodująca co raz wybuchy głośnego śmiechu. I pomimo całej groteskowej momentami opowieści, przypominającej filmy Stanisława Barei, czy „Paragrafu 22” Josepha Hellera, jest opowieścią bardzo realistyczną, jak realistyczny był cały PRL z jego absurdami. A gdzieś w nas, pomimo satyrycznej w sumie książki, pozostaje pytanie – czy założywszy mundur, gdy system próbuje ukształtować cię na nowo, przekształcić w bezwolne i posłuszne narzędzie – możesz pozostać sobą? Zwłaszcza, że z wojskiem nigdy się nie identyfikowałeś? Wojsko to instytucja, która rządzi się swoimi prawami, czasami nie mającymi nic wspólnego z logiką. Przynajmniej tak było kiedyś. Wspomnienia z wojska zawsze stanowiły dla mężczyzn, a zwłaszcza mężczyzn mojego, starszego pokolenia, barwną część ich życia. Na szczęście nie ma już obowiązkowego poboru, do wojska trafiają wyłącznie ochotnicy. Może i wojsko wygląda teraz inaczej? Polecam