Msza za miasto Arras

Dylemat owoców zatrutego drzewa to w odniesieniu do tworów kultury zagadnienie tak ciekawe, jak złożone; „Mszę za miasto Arras” pozwoliłem sobie jednak rozpatrywać w oderwaniu od współpracy autora ze Służbą Bezpieczeństwa. Ba, zignorowałem nawet jego inspirację wydarzeniami Marca ’68. Bo też Szczypiorski napisał rzecz uniwersalną. A zatem i smakowity sztafaż schyłku Księstwa Burgundii jest tylko atrakcyjnym dodatkiem do opowieści o władzy, manipulacji i fanatyzmie. Opowieści o tym, jak wykorzystać czające się w ludzkiej duszy demony do sterowania nastrojami oraz przemianami społecznymi. Opowieści stawiającej smutną diagnozę i dalekiej od dydaktyzmu. I tylko ciężko mi się było wgryźć w stylizację, która wydała mi się zrazu sztuczna i niekonsekwentna; z czasem wrażenie to jednak ustąpiło, i to ustąpiło zachwytowi, bo natykałem się na kolejne perełki. Zaś zdanie „Chciałbyś książętom zwalić na barki wszystkie ciężary człowieczeństwa, aby samemu świstać swobodnie” nie tylko ostatecznie przekonało mnie o językowym (i nie tylko) wyczuciu Szczypiorskiego, ale i dostarczyło niezbitego dowodu, że „Msza za miasto Arras” jest osiągnięciem artystycznym nieopatrzonym terminem ważności.