Moscoviada. Powieść grozy

Napisana w 1992 r., świeżo po uzyskaniu niepodległości przez Ukrainę, surrealistyczno-groteskowa powieść tkwi mocno w przeszłości oraz w schematach myślowych universum (modne ostatnio słowo) sowieckiego (czy jak kto woli - radzieckiego) imperium. Jest zatem zrozumiała tylko dla tych, którzy chociaż trochę pamiętają tamte czasy lub przynajmniej się nimi interesowali oraz znają kulturę krajów dawnego sojuza, a może nawet tamtejsze realia. Zawiera bowiem mnóstwo nawiązań do historii i kultury Rosji, Ukrainy oraz innych republik ZSRR. Fabuła nie jest bowiem istotna. W zasadzie występuje po to, aby stanowić konstrukcję dla szeregu idei, wyrażanych przez bohatera – alter ego autora oraz jego obaw a także pomysłów i konstruktów myślowych wypełniających wówczas bezkresne przestrzenie upadłego imperium. Moskwa, mocno odpychająca w wizji Andruchowycza, stanowi dla nich idealną scenerię. To co odpycha w powieści, być może w zamierzony sposób, to język, a raczej sposób jego użycia. Mamy do czynienia, niemal cały czas – w mniejszym lub w większym stopniu – z pijackim bełkotem, a co za tym idzie także z niezmiennie towarzyszącymi mu bluzgami, wulgaryzmami, mizoginizmem, męskim szowinizmem, rasizmem. Forma jest zatem trudna do przełknięcia dla tych, którzy nie są miłośnikami tego stylu. Sprawdza się bowiem wyłącznie w krótkich opowiadaniach a w większych dawkach jest po prostu niestrawna. Z kolei niewątpliwy plus, to humor autora, jego ironia i sarkazm. Oraz niewątpliwie spostrzegawczość. Szczególnie co do tego, że miliony lubią być niewolnikami, byle w imperium. Powieść będąca świadectwem swoich czasów.